រឿងព្រេងសាសនា ស័ងតូស៍ ការស្ថាបនាពិភពលោក

 

មេឃមានពណ៌ខៀវធំល្វឹងល្វើយ មានពពកអណ្ដែតត្រសែតពាសពេញ ។ គឺនៅទីនោះឯង ដែលពួកអនុអាទិទេពរស់នៅ ។ អនុអាទិទេពមានសភាពដូចគ្នានឹងមនុស្ស, តែមានអនុភាពធំជាង, ខ្លាំងជាង, ស្រាលជាង, ល្អជាង ។ ពួកអនុអាទិទេពត្រាច់ទៅដូចជាបក្សាហើរ ។ ជើងពួកនេះ មិនចាំបាច់ចុះមកជាន់ប្រថពីទេ ។ តែកាលរឿងរ៉ាវនេះកើតមានជាបឋម, នៅលើមហាសមុទ្រមានតែប្រេង អណ្ដែត, ផែនដី, ផែនដីពិតប្រាកដដែលមនុស្សជាតិរស់នៅ, មិនទាន់មាននៅឡើយ។ នៅក្នុងមហាមេឃ មានវាលធំលន្លឹមលន្លោចគ្មានព្រំដែនទេពណ៌សដូចទឹកដោះ (គេហៅថាជើងព្នាយ តាំងពីនោះមក) ។  គឺនៅលើជើងព្នាយនោះឯង កាលសម័យថ្ងៃមួយ មានការប្រជុំពួកអនុអាទិទេព ដែលមានវស្សាចាស់ជាងគេ ។ គឺត្រូវសម្រេចនូវកិច្ចការដ៏ឧត្ដម: គឺត្រូវស្ថាបនានូវពិភពលោក។ ការសម្រេចនេះប្លែកអស្ចារ្យ,ព្រោះហេតុអ្វីក៏បាន ជាឲ្យមានពិភពលោក ព្រមទាំងជីវិតសត្វ និងវត្ថុឯទៀត ? ព្រោះហេតុអ្វី ? បានជាអនុអាទិទេព មិនពេញចិត្តឲ្យមានត្រឹមតែសភាពបរិសុទ្ធ នៃនាមធម៌ប៉ុណ្ណោះ ? តើធ្វើបែបនេះប្រហែលជា ដើម្បីនឹងចង់បំបាត់នូវលោក ពួកនេះដែលមានបំណងចង់បានសត្វនិករឯទៀត ដើម្បីនឹងធ្វើសេចក្ដីស្នេហា ប្រកបដោយសុក្រឹតភាព ឲ្យកើតមានឡើង ? ឬដោយការអផ្សុកនឹងជីវភាពរបស់ខ្លួនដែលមានសភាពដដែលៗដូចៗគ្នា មិនប្រែប្រួល ពួកអនុអាទិទេពមានប្រាថ្នាចង់កម្សាន្តព្រះទ័យ ចំពោះការទស្សនាមនុស្សជាតិ ដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមនិស្ស័យសព្វៗខ្លួន នៅលើផែនដី ។ ពួកអនុអាទិទេព បានណាត់ប្រជុំគ្នា នៅលើជើងព្នាយមួយ ដើម្បីនឹងស្ថាបនានូវពិភពលោក ។ពួកអនុអាទិទេពទាំងប៉ុន្មាន ក៏បានប្រគល់កិច្ចការទាំងនេះមកទេវតាទាំងពីររូប ទេវតាជំទង់ម្នាក់នាម អ៊ីដសាណាគី និងនាងទេព ធីតាម្នាក់នាមនាង អ៊ីដសាណាមី ។ ពួកវិចិត្រករ និងជាងឆ្លាក់ជប៉ុន បានគូរឆ្លាក់រូបទេវតាទាំងពីរ។ អ៊ីដសាណាគី មានសភាពជាបុគ្គលជំទង់ ខ្លាំង មានសក់វែង មានពុកចង្កាច្រើនដុះពាសពេញមុខ: ស្លៀកពាក់សំពត់ពណ៌ស្រគាំ ។ នាងទេវធីតាអ៊ីដសាណាមី មានសភាពដូចជានារីជប៉ុនស្អាតល្អ មានភ្នែកធំ មានសក់វែងល្អធ្លាក់លើស្មា: រូបនាងទេវធីតាស្រោបសុទ្ធតែសំពត់មានពណ៌ស ...។ ពួកអនុអាទិទេពឯទៀត ស្រែកទៅកាន់អ្នកទាំងពីរនាក់ថា ៖ «ចូរអ្នកស្រឡាញ់គ្នា រួមរស់នឹងគ្នាទៅ ។ ចូរអ្នកបង្កើតចម្រើន ពិភពលោក ។ យើងសូមធានាជាមុនថា អ្នកនឹងបានប្រសូតបុត្រមានសភាពស្អាតល្អមិនខាន» ។ អ៊ីដសាណាគីនិង នាងអ៊ីដសាណាមី បានព្រមទទួលនូវបេសកម្មនេះ ដែលពួកអនុអាទិទេពទាំងប៉ុន្មាន បានប្រគល់មកដោយកិត្តិយស ។ អ្នកទាំងពីរក៏ត្រាច់ដើរសប្បាយ ។ អ៊ីដសាណាគី បានកាន់លំពែងមាសមួយ មានដាំត្បូងច្រើន, ទេវតាទាំងពីរ បានទៅដល់ស្ពានមួយ ប្រកបដោយអច្ឆរិយភាពធំសម្បើម ដូចជាមានសភាពមូលជារង្វង់ពាក់កណ្ដាល បោះទៅក្នុងមហាមេឃ ។ ខាងក្រោមស្ពាននោះមានពណ៌ស្វាយ ខាងលើមានពពកខៀវស្រអាប់ រួចខៀវភ្លឺ, ខៀវខ្ចី, លឿងខៀវ, លឿងក្រហម ដែលមានលំនាំស្អាតល្អ បើគេដើរសួរតាមស្ពាននោះពីមួយទៅមួយ មិនអាចឮសូរអ្វីឡើយ ។ នៅខាងលើស្ពានមានពណ៌ក្រហមដូចអាចម៍ល័ក្ត ។ ស្ពាននោះមានសភាពសម្បើមអស្ចារ្យ  ហើយមានទ្រង់ទ្រាយឥន្ទធនូ ។ អ្នកទាំងពីរឈប់នៅខាងលើស្ពាន មានសភាពជារង្វង់មូល ពាក់កណ្ដាល ខាងក្រោមមានសមុទ្រធំ មានចលនាជានិរន្តរ៍ និងសភាពខៀវផ្ទៃមេឃ ដែលមានរលកតូចៗសដូចប្រាក់ កម្រើកចុះឡើង។ អ៊ីដសាណាគី បានយកលំពែងចាក់ចូលទៅក្នុងរលក ប្រែគ្រវីចុះឡើងទៅមកជាច្រើន ពោលថា :«កូវ៉ូរ៉ូ, កូវ៉ូរ៉ូ» ។ ស្រាប់តែមានបាដិហារ្យទីមួយកើតឡើង : ដល់អ៊ីដសាណាគីដកលំពែងចេញមក  គេឃើញមានធ្លាក់ពពុះ ដែលអណ្ដែតមករួបរួម ក្រាស់, ប្រមូលមូលជាប់គ្នាទៅជាមានសភាពរឹងកើតទៅជាដី ។ គឺដីដំបូងដែលកើតមានឡើងក្រោមមហាមេឃ, ដីតូច, ដីនោះតូចណាស់, ផែនដីមួយតូចណាស់ មានទឹកជុំវិញ គេហៅថាកោះអូណូ-គូរ៉ូ។ ប្រៀប ដូចជាប្រវឹកសមុទ្រហើរចុះមកទំលើថ្ម, អ៊ីដសាណាគី និងនាងអ៊ីដសា-ណាមី នាំគ្នាចុះទាំងពីរនាក់មកកាន់កោះតូចនោះ ។ ឱ ! គួរសប្បាយណាស់, ដោយអ្នកទាំងពីរបានចុះមកកាន់ផែនដី ជាបឋមមុនគេ ! ។ នាងទេវីក៏បានក្រេបនូវរសជាតិនៃកាមតណ្ហានោះ ។ នាងភ្លេចស្ថានសួគ៌ ដែលនាងចេញពីនោះមក ។ នាងភ្លេចវត្ថុទាំងអស់ ដែលនៅក្រៅពីបច្ចុប្បន្នកាល ។ នាងពោលថា យើងមិនអាចធ្វើចរិយាយើងឲ្យនៅនឹងដូចកាលពីព្រឹកម៉ិញ ។ ភ្នែកនាងមានរស្មី ក្រឡេកទៅកាន់ភ្នែក, សក់, មាត់, ដៃ, ជើង, រូបកាយទាំងអស់នៃអ្នកជាស្វាមីដែលមានលំអគួរចេតនា ។ នាងទេវធីតាពោលទៅកាន់ស្វាមីថា: «តើយើងនឹងគិតរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឬ ?» ។ ទេវតាទាំងប្រុសស្រី ខំសម្លក់គ្នាទៅវិញទៅមក ដូចទើបនឹងឃើញគ្នាជាដំបូង ។ ញញឹមទៅរកគ្នាទៅវិញទៅមក ។ នៅក្នុងភ្នែកទាំងពីរនាក់ គេបានឃើញសភាពទន់ភ្លន់ដូចគ្នា ។ អ៊ីដសាណាគី និង នាងអ៊ីដសាណាមី បានព្រមយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ ហើយអ្នកទាំងពីររង់ចាំមើលកូនស្អាតល្អ ដែលទេវតាបានផ្សាយដំណឹងជាមុន ។ ឱ! គួរឲ្យអាណោចអធ័មពន់ពេក, កូនដែលកើតដំបូង ជាសត្វប្លែកពីធម្មតាគឺសត្វឈ្លើងធំមួយ ។ អ្នកទាំងពីរ មិនចង់រក្សាទុកនូវជីវសត្វបែបនេះ ហើយក៏ដាក់កូនង៉ាឈ្លើងនោះ ទៅលើទូកដែលធ្វើពីដើមត្រែងចងប្រទាក់គ្នា ហើយក៏បណ្ដែតពោងពាយទៅតាមទឹកនោះ។ កូនដែលកើតមកថ្មីទៀត គួរតូចចិត្តពន់ពេក ម្ដងនេះគឺដូចជា កោះមានពពុស, បែបភាពដូចជាសត្វមេដុស (Méduse)(  ) មានសភាពអាក្រក់ពន់ពេក ។ អ្នកទាំងពីរមិនព្រមទទួលស្គាល់ថាជាកូនរបស់ខ្លួន ។ ដោយមានចិត្តព្រួយលំបាកជាខ្លាំង, ទេវតាទាំងពីររូបក៏បានទៅសួរអនុអាទិទេពឯទៀត, ឲ្យពន្យល់អំពីហេតុប្លែកអស្ចារ្យនោះ ។ ទេវតាទាំងពីរ បានសួរទៅអនុអាទិទេពដែលចាស់វស្សាជាងគេ, ដែលលោកប៉ិនប្រសប់ស្គាល់នូវអាថ៌កំបាំងនៃជីវភាព អនុអាទិទេព ដែលជាអ្នកធ្លាប់រក្សាទុកនូវវិធានការ នៃសីលធម៌តាំងពីសម័យបុរាណ «ព្រោះហេតុដូចម្ដេចបានជាយើងមិនបានបុត្រល្អ ដែលពួកអនុអាទិទេពបានសន្យាពីមុនមក ?» ។ ពួកអនុអាទិទេពទាំងនោះក៏តបទៅវិញថា :«គឺត្រូវបុរសសួរជាមុនទៅរកស្រ្តីជាភរិយា នេះជាឆន្ទៈមហាមេឃ ... ។ មិនដូច្នោះ នាងអ៊ីដសាណាមី  បានពោលពាក្យជាដំបូងមុនគេបង្អស់  គឺនាងនេះឯង បានពោលពាក្យលួងលោមអ៊ីដសាណាគី ឲ្យយកខ្លួនជាភរិយា... ព្រោះហេតុដូច្នេះ បានជាអ្នកឯងមិនមានកូនល្អតាមពាក្យសន្យា» ។ បុរសអ៊ីដសាណាគី និងនាងអ៊ីដសាណាមី ក៏មិនអាចតបទៅពួកអាទិទេពបានឡើយ ។ អ្នកទាំងពីរនាក់ក៏ឱនក្បាលចំពោះការបន្ទោសនៃពួកអនុអាទិទេព ក៏ចាកចោលមហាមេឃ មកកាន់កោះរបស់ខ្លួន ។  នាងអ៊ីដសាណាមី មិនអាចហ៊ានក្រឡេកមើលអ៊ីដសាណាគី ឬពោលពាក្យមកកាន់បុរសសោះឡើយ ។ នាងត្រាច់ទៅ ក្បាលឱន មាត់បិទ ។ តែបុរសអ៊ីដសាណាគី មានសាទរចិត្តដោយបានដើរជិតស្រ្តីដែលមានរូបកាយល្អជាអនេក បុរសនេះបានគន់មើលសក់, ភ្នែក, បបូរមាត់, ដៃ, សព្វសារពាង្គកាយទាំងអស់ ល្អឥតគណនា ។ បុរសនោះក៏សួរទៅនាងថា : «តើនាងយល់ព្រមថា  យើងទាំងពីរនាក់ជាប្ដីប្រពន្ធឬ ?» ។ នាងក៏ញញឹមស្រស់, យល់ព្រម ។ ទេវតាទាំងពីរនាក់ក៏បានប្រព្រឹត្ត ប្រតិបត្តិតាមបណ្ដាំនៃពួកអនុអាទិទេពទាំងឡាយ : គឺបុរសបានពោលពាក្យជាបឋម ។ ការប្រតិបត្តិតាមពួកអនុអាទិទេពៗនឹងឲ្យរង្វាន់ឥឡូវនេះ ទេវតាទាំងពីរនាក់ក៏បានបុត្រជាច្រើន តើបុត្រនោះយ៉ាងណាទៅ ! បុត្រនោះល្អណាស់ ! ព្រោះថាបុត្រនៃទេវតានោះ គឺកោះជប៉ុននេះឯង ! កោះជប៉ុន ដែលមានដី, ថ្ម, ភ្នំ, ទន្លេ, ដើមស្រល់, ដើមសឺរីស, ពលរដ្ឋ, សត្វតិរច្ឆាន, និងបុរសទាំងឡាយ នេះជាកូននៃនាងអ៊ីដសាណាមី និងបុរសអ៊ីដសាណាគី ។ 

 

(ចប់់)

 

រឿងព្រេង ត្រីមាស

កាលពីព្រេងនាយ មានតាចាស់ និងយាយចាស់ ពីរនាក់ប្ដីប្រពន្ធជាអ្នកក្រីក្របំផុត បានសង់ខ្ទមមួយតូចនៅទៀបមាត់សមុទ្រ អស់កាលជាយូរចំនួន ៣៣ ឆ្នាំមកហើយ ។ តាចាស់នោះឯងតែងរកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការនេសាទត្រី គឺបង់សំណាញ់ជាប្រក្រតី ។ ឯយាយចាស់ជាអ្នកប្រកបការកាប់ព្រាល កាប់ក្រចៅ យកមកលក់ដូរចិញ្ចឹមជីវិតជានិច្ចជាកាល ។ ថ្ងៃមួយ, តានេសាទពុនសំណាញ់ទៅបង់ត្រីនៅមាត់សមុទ្រ, លុះទាញសំណាញ់មកឃើញជាប់សុទ្ធតែភក់ ។ តានេសាទក៏រលាស់ចោលហើយបង់ជាគម្រប់ពីរ, ទាញមកឃើញជាប់សុទ្ធតែសារាយ ។ តានេសាទក៏បង់សំណាញ់ទៅជាគម្រប់បីទៀត, ដល់ទាញសំណាញ់មក ឃើញជាប់ត្រីសម្បុរមាសមួយ ។ វេលានោះឯង ត្រីមាសនិយាយអង្វរទៅតានេសាទនោះដោយភាសាមនុស្សថា ៖ លោកតា, មេត្តាលែងខ្ញុំទៅក្នុងទឹកសមុទ្រវិញទៅ, ខ្ញុំនឹងជូនរបស់ដែលមានតម្លៃជាទីគាប់ចិត្តលោកតា ។ តានេសាទក៏ភាន់ភាំងហើយខ្លាចផង ដោយនឹកថា « អញបានរកស៊ីដោយការនេសាទត្រីនេះ  ចំនួន  ៣៣   ឆ្នាំមកហើយ   មិនដែលប្រទះឃើញត្រីចេះនិយាយដូច្នេះសោះ » ។ តានេសាទក៏លែងត្រីមាសទៅក្នុងសមុទ្រវិញ ហើយនិយាយនឹងត្រីថា ៖ត្រីមាស ! សូមឲ្យទេវតារក្សាឯងដោយល្អចុះ, ហើយខ្ញុំក៏មិនត្រូវការទទួលយកវត្ថុអ្វីជាបំណាច់អំពីឯងវិញឡើយ ។ ចូរឯងហែលលេងក្នុងទឹកសមុទ្រតាមសប្បាយចុះ ។ យាយ, ថ្ងៃនេះបងទៅបង់សំណាញ់ បានត្រីមាសមួយ ហើយត្រីនោះមិនដូចជាត្រីធម្មតាឡើយ គឺវាចេះនិយាយដូចជាមនុស្សយើង ហើយត្រីនោះឯងអង្វរបងឲ្យបងលែងវាទៅក្នុងទឹកសមុទ្រវិញ វានឹងឲ្យរបស់ដ៏មានតម្លៃដល់បងតាមតែបងចង់បាន តែបងខ្លាចមិនហ៊ានទទួលយកគ្រឿងបណ្ណាការអ្វីមួយឡើយ ហើយបងក៏លែងត្រីនោះទៅក្នុងសមុទ្រវិញទៅ ។ យាយចាស់ជាភរិយា   បានឮប្ដីនិយាយដូច្នោះហើយ  ក៏ជេរទៅប្ដីថា ៖ នែតាចាស់ ល្មេញល្មើ,  ម៉េចក៏តាឯងមិនទារយករបស់អ្វីមួយអំពីត្រី ! ទុកជាយ៉ាងណា ក៏គួរតែទទួលយកថាំងឈើមួយគូគ្រាន់នឹងដងទឹកចុះអេះ ព្រោះរបស់យើងវាបាក់បែកអស់ទៅហើយ តានេសាទក៏ត្រឡប់ទៅកាន់សមុទ្រវិញ ហើយចុះដើររកមើលត្រីមាស វេលានោះទឹកសមុទ្រ កើតមានរលកយ៉ាងស្រាលៗ, ហើយតានេសាទក៏ស្រែកហៅទៅត្រីមាស, ឯត្រីមាសក៏ហែលមកជិត ហើយសួរគាត់ថា ៖ លោកតា មានការអ្វីមករកខ្ញុំនេះ  ? តានេសាទក៏តបទៅកាន់ត្រីមាស ដោយសេចក្ដីគោរពថា ៖ ឱអ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ,     ប្រពន្ធខ្ញុំខឹងនឹងខ្ញុំដោយហេតុមិនទទួលយករបស់អ្វីមួយពីអ្នក, ឥឡូវនេះគេឲ្យខ្ញុំមកសុំថាំងថ្មីមួយសម្រាប់ពីអ្នក ដើម្បីយកទៅដងទឹក ដ្បិតថាំងខ្ញុំវាបាក់បែកអស់ទៅហើយ ។ ត្រីមាសតបទៅតានេសាទថា ៖ លោកតា កុំបារម្ភឲ្យសោះ, ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ ទេវតានឹងទំនុកបម្រុងដល់តាឯងៗនឹងបានថាំងថ្មីនោះជាប្រាកដ ។ តានេសាទត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ឯយាយចាស់ក៏បានថាំងថ្មីមួយសម្រាប់, តែយាយចាស់មិនពេញចិត្តឡើយ ត្រឡប់ជាគំហកឲ្យប្ដីវិញថា ៖ តាចាស់ល្ងីល្ងើ តាឯងផ្ដេសផ្ដាសណាស់, ម៉េចក៏ទៅសុំឯថាំងឈើ, របស់នេះល្អឬ ? តាឯងចូរត្រឡប់ទៅរកត្រីម្ដងទៀត ហើយសុំផ្ទះមួយវិញ ដ្បិតយើងគ្មានផ្ទះល្អនៅទេ ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់ទៅសមុទ្រវិញ, ទឹកសមុទ្រក៏ត្រឡប់ជាល្អក់បន្តិចៗ, ហើយគាត់ស្រែកហៅទៅត្រីមាសៗ ក៏ហែលមកជិតហើយសួរថា៖  តាមករកខ្ញុំដោយមានការអ្វីទៀត ?តនេសាទតបដោយគោរពថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃអើយ, ប្រពន្ធខ្ញុំវារឹតតែកិនខ្ញុំខ្លាំងឡើងទៀត, វាឲ្យខ្ញុំមកសុំផ្ទះអ្នកមួយ ។ ត្រីមាសតបថា ៖ តាកុំព្រួយ, ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះតាឯងវិញចុះ តានឹងបានផ្ទះមួយតាមតាសុំជាប្រាកដ ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់មកកាន់គេហដ្ឋានខ្លួនវិញ ស្រាប់តែបាត់ខ្ទមនោះទៅ ឃើញឯផ្ទះមួយយ៉ាងល្អរុងរឿងផុសឡើងនៅពីមុខគាត់ មានបន្ទប់ខ្វាត់ខ្វែងយ៉ាងធំទូលាយ មានផ្ទះបាយ និងបង្អួចទ្វារជាជួររាងរាយដែលសាងអំពីឥដ្ឋបាយអ, ឯយាយចាស់នោះអង្គុយនៅទៀបបង្អួចមួយ ហើយស្រែកជេរមកតានេសាទជាប្ដីវិញថា ៖ នែតាគម្រក់ដូចជាតិរច្ឆាន, តាឯងទៅសុំឯផ្ទះផ្ដេសផ្ដាសយ៉ាងនេះ មិនពេញចិត្តអញទេ ! តាឯងចូរត្រឡប់ទៅសុំត្រីម្ដងទៀតថា យើងមិនចង់បានភាពជាស្រីអ្នកស្រែចម្ការសាមញ្ញដូច្នេះទេ, យើងចង់បានទៅជាស្រីមួយដែលប្រកបដោយរូបសម្បត្តិ មានត្រកូលស្ដុកស្ដម្ភវិញ ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់ទៅរកមាសទៀត,    ឯទឹកសមុទ្រក៏រឹតតែល្អក់ក្រៃលែង តាចាស់ក៏ស្រែកហៅទៅត្រីមាសៗក៏ហែលមកជិតហើយសួរថា៖ លោកតាមកធ្វើអ្វីនៅទីនេះ ? តាចាស់តបដោយគោរពថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ, សូមអ្នកអត់ទោសខ្ញុំ, ប្រពន្ធខ្ញុំគេនៅតែខឹងនឹងខ្ញុំជានិច្ច វាមិនឲ្យខ្ញុំឈប់បានមួយដង្ហើមសោះ, ឥឡូវនេះវាថា វាមិនចង់នៅជាសភាពស្រីអ្នកស្រែចម្ការដូច្នោះទេ វាចង់បានទៅជាស្រីអ្នកមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ស្ដុកស្ដម្ភវិញ ។ ត្រីមាសតបថា ៖ បើប៉ុណ្ណោះទេ ចូរតាកុំព្រួយ, ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ ទេវតានឹងជួយតាឯងឲ្យបានសម្រេចដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ តានេសាទក៏ត្រឡប់មកផ្ទះខ្លួនវិញ ស្រាប់តែឃើញប្រាសាទមួយយ៉ាងធំខ្ពស់ ឃើញយាយចាស់នោះអង្គុយក្នុងល្វែងប្រាសាទខាងក្រៅ ហើយមានសម្លៀកបំពាក់សុទ្ធសឹងតែរបស់មានតម្លៃ, នៅក្បាលមានពាក់កញ្ចាំង ដែលដាំរំលេចដោយពេជ្រ មានពាក់ខ្សែកពេជ្រជាច្រើនខ្សែ, ម្រាមដៃទាំងអស់សឹងពាក់ដោយចិញ្ចៀនមាសដាំពេជ្រ, ពាក់ស្បែកជើងក្រហម ។ នៅជុំវិញខ្លួនយាយចាស់នោះ មានមនុស្សនៅចាំបម្រើណែន ណាន់តាន់តាប់, គាត់វាយគាត់ធាក់មនុស្សបម្រើទាំងអម្បាលនោះដោយឥតមេត្តា ។ តានេសាទឃើញដូច្នោះ ក៏និយាយទៅកាន់ភរិយាថា ៖ ជម្រាបសួរអ្នកស្រី, ឥឡូវនេះចិត្តអ្នកស្រីយ៉ាងណា ល្មមស្កប់ស្កល់ហើយឬនៅ បើបានដល់ទីប៉ុណ្ណេះហើយ  ? យាយចាស់អប្រិយគំហកឲ្យតានេសាទជាប្ដី ហើយក៏ឲ្យគាត់ទៅធ្វើការឯរោងសេះទៅ ។ លុះកន្លងទៅបានប្រមាណ ២ អាទិត្យ, យាយចាស់នោះមានសេចក្ដីលោភកើតឡើងទៀត ទើបឲ្យបម្រើទៅហៅតានេសាទមក ហើយបង្គាប់ថា ៖ តាអើយ, តាឯងចូរទៅរកត្រីមាសម្ដងទៀត ហើយសុំថា អញមិនចង់បានភាពជាស្រីអ្នកមានត្រកូលស្ដុកស្ដម្ភត្រឹមប៉ុណ្ណេះទេ, អញចង់បានទៅជាស្ដេចស្រី ដែលប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពយ៉ាងល្បីល្បាញទូទៅទាំងទ្វីបនោះវិញ ។ តាចាស់មានសេចក្ដីខ្លាច ហើយអង្វរថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃអើយ, ចុះឯងកើតមកពីជាតិអ្វី បានជាហាស្ដីនិយាយឡើងគ្មានចេះខ្មាសអ្នកស្រុក គ្មាននគរបន្តិចសោះនេះ ? បាននេះហើយចង់បាននោះទៀត មិនចេះស្កប់ស្កល់ ! ។ យាយចាស់រឹងរឹតតែខឹង ហើយគំរាមទៅតានេសាទថា ៖ តាឯងខ្លាចអ្វី, បានជាហ៊ានមកឈ្លោះប្រកែកតបតនឹងអញជាស្រីមានត្រកូលខ្ពស់ដូច្នេះវិញ ? នែតា ចូរទៅឯសមុទ្រប្រញាប់,  បើតាឯងមិនទៅទេ, អញនឹងបង្ខំតាឯងដោយអាជ្ញាឥឡូវនេះ ។ តានេសាទកម្សត់ មានសេចក្ដីខ្លាចភរិយាខ្លួន ក៏ត្រឡប់ទៅកាន់សមុទ្រទៀត ។ ក្នុងគ្រានេះទឹកសមុទ្របណ្ដាជាពណ៌ខ្មៅ, តានេសាទស្រែកហៅទៅត្រីមាសៗក៏ហែលមកជិត ហើយសួរថា ៖ តាមករកអ្វីនៅទីនេះ ? តានេសាទក៏តបទៅកាន់ត្រីមាសដោយគោរពថា ៖ អ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ, សូមអ្នកអត់ទោសខ្ញុំចុះ ព្រោះភរិយាខ្ញុំវាវង្វេងទៅហើយ វាថាមិនចង់បានជាភាពស្រីមានត្រកូលខ្ពស់ប៉ុណ្ណេះទេ, វាចង់ឲ្យបានទៅជាស្ដេចស្រីដ៏ធំលើសលុបគេទាំងអស់វិញ វាឲ្យខ្ញុំមកសុំអ្នកទៀត ។ ត្រីមាសតបទៅតានេសាទថា ៖ តាកុំព្រួយ ចូរតាត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញចុះ ទេវតានឹងទំនុកបម្រុងដល់តាឲ្យបានសម្រេចដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ វេលានោះឯងយាយចាស់អបល័ក្ខណ៍, ប្រែភេទជាស្ដេចស្រីដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា ។ ឯតានេសាទត្រឡប់មកដល់ផ្ទះវិញ ស្រាប់តែឃើញមានព្រះរាជវាំងផុសអំពីមុខគាត់ ឃើញយាយចាស់ទៅជាស្ដេចស្រីអង្គុយនៅក្នុងព្រះរាជវាំងនោះឯង, មានបរិវារប្រុសស្រីចោមរោមគាល់ហ្វៅ ហើយមនុស្សទាំងនោះ សឹងដឹកស្រាដែលនាំមកអំពីនានាប្រទេសយកមកថ្វាយ, ហើយស្ដេចស្រីនោះបរិភោគនំប៉័ង ដែលប្រកបដោយគ្រឿងទេសមានរសឈ្ងុយឈ្ងប់ ។ តានេសាទនិម្មិតតែបានឃើញសភាពដូច្នោះហើយ ក៏ញ័ររន្ធត់ស្លុតក្នុងចិត្ត លុតជង្គង់នៅមុខស្ដេចស្រីជាភរិយាថ្វាយបង្គំ ហើយសួរថា ៖ សូមថ្វាយបង្គំស្ដេចស្រីកំណាច ! ឥឡូវនេះ  ព្រះនាងសព្វព្រះរាជហឫទ័យនឹងសម្បត្តិប៉ុណ្ណេះហើយឬនៅ  ? ស្ដេចស្រី  ( យាយចាស់ )  ឥតរមិលមើលមកតានេសាទជាប្ដីដល់តិចសោះ សូម្បីមួយប៉ប្រិចភ្នែកក៏គ្មាន ហើយត្រឡប់ជាបណ្ដេញតានេសាទនោះវិញ ។ ពួកបរិវារ និងអាមាត្យនាំគ្នាចាប់ស្មាតានេសាទច្រានចេញមកទ្វារខាងក្រៅ, ក្រុមរក្សាព្រះអង្គក៏ស្ទុះទៅគំរាមគាត់ មានអាការហាក់ដូចជានឹងប្រហារឲ្យដាច់ជាកំណាត់តូច - ធំ, ចំណែកឯបណ្ដាជនក៏ចំអកផ្ទញ់ផ្ទាល់តានេសាទថា ៖ នែតាចាស់ចោលម្សៀត, យ៉ាងនេះហើយវាសមនឹងអំពើតាឯង ! តាឯងគ្មានដឹងខ្យល់អ្វី, ហ៊ានលើកខ្លួនទៅផ្ទឹមនឹងមហាក្សត្រី នេះជាការគួររបស់តាឯងឬ ? តានេសាទភិតភ័យណាស់ ក៏រត់ចេញអំពីនោះទៅ ។ មិនយូរប៉ុន្មានកន្លងទៅប្រមាណ ២ អាទិត្យតមកទៀត, ស្ដេចស្រីក៏កើតលោភចិត្តឡើងទៀត ទើបចាត់រាជបម្រើឲ្យដើរទៅតាមរកតានេសាទជាប្ដី, លុះរកឃើញហើយ ក៏បាននាំយកខ្លួនតានេសាទនោះមកថ្វាយ, ឯស្ដេចស្រីនោះបង្គាប់ទៅរកតានេសាទថា ៖ ចូរតាឯងទៅរកត្រីនោះទៀត ហើយនិយាយសុំថា អញមិនចង់បានជាស្ដេចស្រីដូច្នេះទេ, អញចង់បានទៅជាស្ដេចស្រីជាម្ចាស់លើសមុទ្រវិញ ដើម្បីទៅនៅត្រួតត្រាក្នុងមហាសមុទ្រ ត្រាតែបានត្រីមាសនោះមកនៅបម្រើអញតាមតែសេចក្ដីដែលអញត្រូវការតែម្ដង តានេសាទមិនហ៊ានប្រកែក ក៏ទៅកាន់សមុទ្រ, ទឹកសមុទ្រនោះប្រែពណ៌ខ្មៅ មានព្យុះ និងរលកបោកបែកផ្កាត្រែង, តានេសាទស្រែកហៅទៅត្រីមាសដូចមុនទៀត ឯត្រីមាសក៏ហែលមកជិត ហើយសួរថា ៖ នែលោកតាកម្សត់, ចុះតាមករកអ្វីទៀត ? តានេសាទតបទៅកាន់ត្រីដោយគោរពថា ៖ ឱ ! អ្នកម្ចាស់ថ្លៃត្រីអើយ, តាមតែអ្នកអត់ទោសខ្ញុំចុះ, ខ្លួនខ្ញុំពុំដឹងបើនឹងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងណាទៀតទេ, ព្រោះអកុសលរបស់ខ្ញុំហើយ, អ្នកមើលចុះ ឥឡូវស្ដេចស្រីភរិយាខ្ញុំ វាមិនចង់បានជាស្ដេចស្រីដូច្នោះទេ, វាចង់ធ្វើជាស្ដេចស្រី មកសោយរាជសម្បត្តិនៅក្នុងមហាសមុទ្រនេះវិញ ដើម្បីឲ្យអ្នកបម្រើវាតាមតែវានឹកត្រូវការ ។ ត្រីមាសមិនបានពោលពាក្យតបទៅតានេសាទឡើយ ហើយបក់កន្ទុយដាំក្បាលចុះមុជទៅក្នុងសមុទ្រជ្រៅបាត់ទៅ ។ តានេសាទក៏ចេះតែនៅរង់ចាំត្រី ក្រែងត្រឡប់មកវិញនឹងបានទទួលពាក្យតបដូចគ្រាមុនៗ , ឯត្រីក៏បាត់មិនឃើញមកវិញសោះ តាចាស់អស់កម្លាំងណាស់ក៏ត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ។ ម្ដងនេះ តានេសាទបានឃើញខ្ទមតូចកញ្ចាស់ ហើយឃើញយាយចាស់ជាភរិយាអង្គុយនៅទៀបថាំងឈើកំបែកដូចកាលមុន ។ គតិរឿងនេះ

រឿងនេះឯងចែងឲ្យឃើញថាជនណា

មានតណ្ហាក្លាខ្លាំងក្រៃមិនចេះស្កប់

ជននោះឯងតែងបានផលផ្ដល់ត្រឡប់

ជាទុក្ខលន់លើសកាលមានពីមុននោះ ។

សុភាសិតបុរាណពិតមានពោលទុក

ជាទំនុកថា « លោភពេក វាបែកពោះ »

ជាឱវាទបណ្ឌិតជាតិមានសង្រ្គោះ

ហាមដោយស្មោះកុំឲ្យយើងឡើងភ្លេចខ្លួន ។

យូរ – អ៊ុន 

 

រឿងព្រេង អាខិល អាខូច

មានបុរសពីរនាក់ អាម្នាក់ខិល អាម្នាក់ខូច តែអាទាំងពីរនាក់នេះមានប្រាជ្ញាស្មើគ្នា អាខិលតាំងធ្វើកាំបិត ១ តូចខ្លី ហើយដាក់ដងធំ ធ្វើស្រោមនោះវែងប្រវែងស្រោមដាវ ហើយស្ពាយដើរទៅ អាខូចនោះតាំងយកដីខ្សាច់នោះញាត់ពេញពាង ហើយយកប្រហុកទៅពាសស្ដើងពីខាងលើហើយលីដើរទៅ អ្នកទាំងពីរលីទៅស្ពាយមកប្រទះគ្នាកណ្ដាលផ្លូវ ទើបអាខិលក្រឡេកឃើញអាខូចតាំងសួរទៅថា ចុះអ្នកលីអ្វី អាខូចឆ្លើយថា ខ្ញុំលីពាងប្រហុក អាខូចសួរទៅអាខិលវិញថា ចុះអ្នកស្ពាយអ្វី អាខិលឆ្លើយថា ខ្ញុំស្ពាយដាវ អាខិលសួរទៅអាខូចថា អ្នកចង់ដូរដាវនឹងប្រហុកនេះទេ អាខូចថា ដូរក៏ដូរ អ្នកទាំងពីរក៏ព្រមសុខចិត្តដូរទៅវិញទៅមក ហើយមានសេចក្ដីអំណរស្មើគ្នា អាខិលនឹកថា ដាវអញតូចមួយដូរបានប្រហុក ១ ពាង ឯអាខូចនឹកថា ប្រហុកអញសុទ្ធតែដីខ្សាច់មានតែប្រហុកស្ដើងបន្តិច  ឥឡូវដូរបានដាវមួយនេះវែងយ៉ាងចំណាប់  ។  ប៉ុន្តែអាម្ចាស់ដាវចង់កកាយប្រហុក តែខ្លាចក្រែងគេហូតដាវខ្លួនមើលវិញ អាម្ចាស់ប្រហុកចង់ហូតដាវមើល     តែខ្លាចក្រែងគេកកាយប្រហុកខ្លួនមើលវិញ អាទាំងពីរនាក់គិតដូច្នោះហើយ ក៏ដើរឆ្ងាយពីគ្នាចេញទៅ លុះទៅឆ្ងាយ អាម្ចាស់ដាវកកាយប្រហុកនោះមើល ហើយអស់សំណើចថា អានេះប្រាជ្ញាដូចអញដែរ ទើបម្ចាស់ប្រហុកហូតដាវមើលឃើញតែកូនកាំបិតតូច ១ ហើយសើចថា អានេះប្រាជ្ញាដូចអញដែរ អ្នកទាំងពីរប្រាជ្ញាស្មើគ្នា រួចក៏នាំគ្នាដើរទៅផ្ទះរៀងខ្លួន ។

 

រឿងព្រេងប្រវត្តិនៃសត្វដំរី

ប្រវត្តិសត្វដំរី ដែលខ្ញុំនឹងពណ៌នាជារឿងរ៉ាវជូនអស់លោកអ្នកស្តាប់ ដូចមានតទៅនេះ ជាការពិតមែនឬពុំពិតនោះ ខ្ញុំពុំអាចនឹងរ៉ាប់រងបានទេ ព្រោះជារឿងគ្មានគោលចារឹក គ្មានសមុដ្ឋាននៃប្រវត្តិហេតុដ៏សមគួរនឹងលើកយកមកជាបន្ទាល់, តែខ្ញុំនឹងអត់ទ្រាំមិនតែងរឿងនេះឡើងពុំបាន ព្រោះជាអ្នករក្សាដំរីច្រើនមានសេចក្ដីយល់ផ្សេងៗគ្នា ហេតុនេះ បានជាខ្ញុំខំតែងរឿងនេះឡើង  ដើម្បីជាគោលនៃពួកសត្វសាស្រ្ត   និងវិនិច្ឆ័យតទៅ ។ ដំរីជាពួកសត្វព្រៃមានរូបរាងធំបំផុត ក្នុងពពួកសត្វចតុប្បាទ ដំរីនេះ ក្នុងគម្ពីរសារសង្គហៈ លោកកំណត់ទុក ១០ ត្រកូល មានត្រកូលឆន្ទន្ត និងត្រកូលឯរាវ័ណ្ណ ជាដើម, ក្នុងពពួកដំរីទាំង ១០ ត្រកូលនោះ ខ្មែរយើងចែកចេញជា ២ ពួក គឺមួយពួកហៅ ដំរីភ្នំ បានដល់ពួកដំរីដែលកើតនៅនាទីភ្នំ មួយពួកទៀតហៅ ដំរីរនាម គឺដំរីដែលកើតនៅក្នុងព្រៃរនាម ។  ដំរីទាំងពីរពួកនេះ មានទ្រង់ទ្រាយខុសគ្នា មិនច្រឡំគ្នាទេ គឺដំរីភ្នំមានសណ្ឋានខ្ពស់មុខក្បាលងើប ដំរីរនាម  មានសណ្ឋានទាបមុខក្បាលឱន  កម្លាំងពលំក៏ខុសគ្នាដែរ  គឺដំរីភ្នំមានកម្លាំងខ្លាំងជាងដំរីរនាម ហើយមានអាយុវែងជាងផង, ឯដំរីរនាមច្រើនខ្សោយមានអាយុខ្លីជាងដំរីភ្នំ ។ ការដែលនឹងពណ៌នាអំពីប្រវត្តិដំរីនេះ   ខ្ញុំនឹងពណ៌នាតាមរឿងនៃបុរសម្នាក់ដែលវិលពីកំណើតដំរី មកចាប់ជាតិជាមនុស្ស ហើយដឹងជាតិរបស់ខ្លួនកាលកើតជាដំរី បុរសនោះអួតថា កាលខ្លួននៅជាកុមារអាចចាំទាំងភាសាដំរីបានផង ។ គ្រានេះនឹងពោលពីប្រវត្តិនៃបុរសដែលដឹងជាតិនោះ ជាសេចក្ដីសង្ខេបជាមុនសិន ដើម្បីជាគោលក្នុងរឿងនេះ ។ ក្នុងសម័យមួយ ខ្ញុំបានជួបនឹងបុរសម្នាក់ឈ្មោះនាយ វ៉ឹក ធ្វើជាទាហានក្រុមរក្សាស្រុកនៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ បុរសនេះនិយាយថា ខ្លួនទើបនឹងវិលពីកំណើតដំរី មកចាប់ជាតិជាមនុស្សក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ។ អស់លោកអ្នកដែលធ្លាប់បានទៅធ្វើរាជការ នៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ កាលពីឆ្នាំ១៩២០ ដល់ ១៩២៥ គង់បានជ្រាបឬបានស្គាល់នាយវ៉ឹកនោះជាពុំខាន ។ នាយវ៉ឹកនេះជាមនុស្សមានសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយបែបភាពគួរឲ្យជឿថា ទើបនឹងវិលមកពីសត្វដំរីមែន ព្រោះសណ្ឋានក្បាលមានទំនងដូចក្បាលដំរី   ម្រាមដៃនិងម្រាមជើងធំៗខ្លីៗ ដំណើរដើរយោលខ្លួនយោលក្បាលដូចដំរី ។ ជាតកនាយវ៉ឹកនាយវ៉ឹកអធិប្បាយថា កាលខ្ញុំកើតជាដំរី ជាសត្វដំរីភ្នំ ខ្លួនខ្ញុំជាដំរីមានភ្លុក មានបងឈ្មោល ១ ជាដំរីស្ត មានម្តាយ ១ មេម៉ាយ តែកើតនៅព្រៃភ្នំណាៗខ្ញុំមិនស្គាល់ ។ ខ្ញុំនិងបងបានគិតគ្នា ពិចារណាសង្វេគចិត្តអាណិតដល់មាតាដែលចាស់ជរា ដើររកអាហារល្អឬឆ្ងាញ់ពិសារឲ្យពេញបរិបូណ៌ពុំបាន ព្រោះនៅក្នុងហ្វូងធំ អាហារទាំងឡាយដូចយ៉ាងទំពាំងទូលដី មើមឈើ និងផ្លែឈើជាដើម ដំរីស្ទាវៗ ដណ្តើមយកអស់ ។ ខ្ញុំព្រមទាំងបងនឹងទ្រាំនៅក្នុងហ្វូងធំពុំបាន ក៏បបួលបងប្អូននាំម្តាយបែកចេញពីហ្វូងធំ ទៅរកស៊ីក្នុងព្រៃឆ្ងាយពីហ្វូងដំរីឯទៀត ។ មានកាលសម័យថ្ងៃមួយ ខ្ញុំនាំម្តាយចេញទៅរកស៊ីក្នុងព្រៃឈើ ស្រាប់តែមានព្រានបាញ់កាំភ្លើងពីចុងឈើមកត្រូវខ្លួនខ្ញុំ តែក្នុងខណៈដែលត្រូវគ្រាប់នោះ ខ្ញុំគ្មានស្មារតីដឹងថាខ្លួនត្រូវគ្រាប់ទេ ព្រោះកាលឮសូរកាំភ្លើងនោះ ខ្លួនខ្ញុំនិងបងខ្ញុំ ព្រមទាំងមាតារត់ចេញពីនោះដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ។ លុះខ្ញុំរត់ឆ្ងាយបន្តិចទៅក៏នឹកឃើញថា នៅទីដែលឮសូរកាំភ្លើងនោះ អាត្មាអញបានឃើញដំរី ១ ដួលស្លាប់ កាលនឹកឃើញដូច្នេះខ្ញុំក៏វិលទៅកាន់ទីនោះវិញតែម្នាក់ឯង កាលខ្ញុំទៅដល់ក៏ឃើញដំរី ១ មានភ្លុកដួលស្លាប់ ខ្ញុំខំសម្លឹងមើលខ្មោចដំរីនោះ ក៏ឥតមានស្គាល់សោះ, ខំមិនអស់ចិត្តក៏ចូលទៅចាប់លើកខ្មោចដំរីនោះ ត្រឡប់លើជាក្រោម ដើម្បីពិនិត្យមើលឲ្យច្បាស់ ក៏នៅតែមិនស្គាល់ ។ ខ្ញុំក្រឡេកមើលទៅចុងឈើឃើញព្រានព្រៃម្នាក់អង្គុយលើបង្គាបឈើ ដៃកាន់កាំភ្លើង ខ្ញុំនឹកផ្តួចក្នុងចិត្តឡើងថា  ព្រាននេះហើយជាអ្នកធ្វើហត្ថីឃាដ  បើដូច្នេះអាត្មាអញនឹងនៅរង់ចាំធ្វើមនុស្សឃាដវិញជាការសងសឹកគ្នា, ខ្ញុំកាលគិតដូច្នោះហើយ ក៏ថយខ្លួនទៅពួននៅគុម្ពឈើមួយ រងចាំព្រាននោះចុះមកនឹងចូលទៅព្រេចសម្លាប់។ ចំណែកខាងព្រាន កាលឃើញថា ដំរីដែលខ្លួនបាញ់នោះស្លាប់ប្រាកដហើយ ក៏ចុះចាកបង្គាបឈើ ដៃកាន់កាំភ្លើង លុះចុះមកដល់ដីហើយ យកពូថៅទៅពុះក្បាលដំរីនោះ កាលពុះកកាយដកយកភ្លុកបានហើយ ក៏ចងភ្លុកនោះរែកយកទៅ ដៃនៅតែកាន់កាំភ្លើងជាប់ទៅផង ។ ឯខ្លួនខ្ញុំដែលពួនចាំធ្វើមនុស្សឃាដនោះ ចេះតែមានសេចក្ដីខ្លាចតក់ស្លុតក្នុងចិត្តពុំហ៊ានចូលទៅព្រេច តែមិនព្រមលះបង់គំនិតដែលចងអាឃាដព្យាបាទនោះទេ កាលឃើញព្រានចេញដំណើរទៅ ខ្ញុំក៏ចេញទៅតាមក្រោយដោយគិតថា បើដល់ទីណាមួយមានឱកាសល្អនឹងចូលទៅព្រេចឲ្យខាងតែបាន តែពុំចេះមានឱកាសល្អសោះ   លុះតាមៗទៅដរាបដល់ផ្ទះព្រានៗក៏ចូលទៅក្នុងផ្ទះ ខ្ញុំក៏ថយទៅនៅក្នុងព្រៃចេកខាងក្រោយផ្ទះព្រាននោះ តែមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានទេ ព្រោះព្រាននិយាយការអ្វីៗក្នុងផ្ទះខ្ញុំឮទាំងអស់ ដោយចងចិត្តថា ឲ្យតែព្រានចុះពីផ្ទះមកកាលណានឹងចូលទៅសម្លាប់ ។ ក្នុងរាត្រីនោះខ្ញុំបានបរិភោគផ្លែចេក និងដើមចេកក្នុងចម្ការនោះខ្ទេចខ្ទីអស់ ។ លុះព្រឹកឡើងខ្ញុំឮព្រាននិយាយថា ចុះចេកអញថ្ងៃនេះ ក៏ស្រពោនទុំស្លឹកពាសពេញទាំងចម្ការដូច្នេះ ជាមានហេតុអ្វីឬ លុះកន្លងចូលរាត្រីគម្រប់ពីរ ខ្ញុំចូលទៅរុះផ្ទះព្រាននោះ កំពុងតែរុះរើ ឮសូរសំឡេងព្រានដាស់ប្រពន្ធប្រាប់ថា អញដូចជាវិលមុខ ប្រហែលជាខុសប្រកាំងទេដឹង ឯងចូរទៅកាប់ដើមចេកយកមកធ្វើស្លាធម៌ឲ្យអញ ។ ខ្ញុំឃើញប្រពន្ធព្រាននោះចុះទៅកាប់ដើមចេកមែន  ខ្ញុំដូចជាមានសេចក្ដីភ័យ ពុំហ៊ានរុះផ្ទះនោះតទៅ ទៀត ។ លុះដល់រាត្រីគម្រប់បី ស្រាប់តែខ្ញុំភ្លេចបាត់ស្មារតីពុំដឹងជាខ្លួនទៅនៅក្នុងទីណា (គឺចូលទៅចាប់កំណើតក្នុងផ្ទៃប្រពន្ធព្រាន) ។ តអំពីនេះទៅ នឹងថយទៅនិយាយអំពីប្រពៃណីនៃសត្វដំរី តាមសំដីនាយវ៉ឹកឡើងវិញ ។ សត្វដំរីកាន់ប្រពៃណីសុចរិតពិតត្រង់ មានធម្មសម្បត្តិដ៏បរិបូណ៌ គឺដំរីញីទាំងឡាយដែលនៅក្រមុំមានសេចក្ដីជឿស្មោះត្រង់នឹងមាតាបិតា ពុំហ៊ានប្រព្រឹត្តអនាចារក្រៅគន្លងធម៌ បើនឹងយកប្តី លុះតែមាតាបិតាយល់ព្រមទុកដាក់ឲ្យទើបបានហ៊ានយក ។ មុននឹងប្រគល់ខ្លួនធីតាឲ្យកាន់ត្រកូលស្វាមីនោះ មានធ្វើពិធីមួយដ៏សំខាន់ គឺប្រជុំពួកដំរីដែលជាញាតិមកប្រាប់ឲ្យយល់ព្រមគ្រប់ៗគ្នា នៅទីបឹងឬជ្រោះណាមួយ លុះព្រមព្រៀងធ្វើមង្គលរួចហើយ ដំរីគូសវាសនាំគ្នាចុះទៅក្នុងបឹងឬក្នុងជ្រោះ   ដើម្បីឲ្យពួកដំរីចុះបាចទឹកឲ្យ ។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដំរីទាំងឡាយក្នុងសកលលោក ត្រូវទៅឡើងអ្នកតាម្តង ទោះបីទៅរកស៊ីឆ្ងាយក្ដីជិតក្ដី ក៏ត្រូវចូលទៅប្រជុំគ្នាឡើងអ្នកតាមួយថ្ងៃពុំដែលខាន គ្រប់តែដំរីត្រូវដឹងរបៀបនេះ ។ ឯអ្នកតានោះមានរូបសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយដូចមនុស្ស តែធំប៉ុនដំរីសារ  អង្គុយពែនភ្នែននៅលើកំពូលភ្នំ បែរមុខទៅទិសខាងកើត ។ ដំរីទាំងឡាយដើរពីខាងកើត ហើយចូលទៅថ្វាយបង្គំអ្នកតាម្នាក់ម្តងៗ ។ ពេលដែលដំរីក្រាបសំពះនោះ អ្នកតាប្រាប់ថា ឆ្នាំនេះត្រូវឲ្យដំរីបរិភោគដើមឈើនេះជាថ្នាំ  ដំរីទទួលបង្គាប់ ហើយក៏ថយចុះទៅវិញ រួចដំរីណាមានអាយុសង្ខារគ្រប់កំណត់នឹងមរណៈក្នុងឆ្នាំនោះ មិនអាចរស់នៅដល់ពេលចូលថ្វាយបង្គំលើកក្រោយទៀតបានទេ អ្នកតាក៏មិនបានប្រាប់ថ្នាំឲ្យដំរីនោះបរិភោគទេ គ្រាន់តែធ្វើអាការឲ្យសញ្ញាដោយលើកដៃដាក់លើស្មាចង្អុលទៅក្រោយ គឺចង្អុលទៅខាងលិចភ្នំ ដំរីនោះក៏ស្រក់ទឹកភ្នែក ហើយចុះទៅតាមដៃអ្នកតាទៅ ។ ពួកដំរីដែលជាកូនចៅ ឬជាមិត្តសម្លាញ់ឃើញដូច្នោះ ក៏សំដែងអាការផ្សេងៗ ដើម្បីថ្លែងសេចក្ដីសោកស្តាយ ។ ដំរីដែលនៅក្នុងព្រៃ សឹងមានឥស្សរភាពជាទីសប្បាយរីករាយណាស់ តែមានទេសកាលម្តងៗ នាំឲ្យពួកដំរីទាំងឡាយមានទុក្ខព្រួយ គឺបើមេដំរីណាសម្រាលកូនមកសម្បុរទង់ដែង (ហៅថាដំរី) នោះពួកដំរីទាំងឡាយនាំគ្នាខ្វល់ខ្វាយជួយថែរក្សាកូនដំរីនោះ ។ បើកូនដំរីនោះចេញដើរទៅទីណា តែងនាំគ្នាតាមទៅឈរបាំងពីមុខពីក្រោយ ដើម្បីកុំឲ្យមនុស្សលោកឃើញ ព្រោះមនុស្សលោកកាលណាឃើញកូនដំរីនោះហើយ ពុំដែលរំលងចោលមួយដងសោះឡើយ តែងតែតាមទាក់តាមចាប់ ម្ល៉ោះហើយសេចក្ដីអន្តរាយដោយគ្រឿងអាវុធ ក៏កើតមានឡើងដល់ពួកដំរីទាំងមូល លុះកូនដំរីនោះធំពេញជំទង់ឡើង ក៏នាំគ្នាចាប់យកទៅឲ្យត្រាំទឹកដែលមានជ័រឈើ ដើម្បីឲ្យក្លាយទៅជាដំរីខ្មៅវិញ ។ សារត្រឡប់ទៅនិយាយអំពីប្រពន្ធព្រានព្រៃ ។ ប្រពន្ធព្រានព្រៃកាលគភ៌គ្រប់កំណត់ទសមាស ក៏សម្រាលកូនចេញមក កូននោះជាភេទប្រុស មានរូបរាងទ្រង់ទ្រាយដូចដំរីដោយច្រើន ។  មាតាបិតាបានសន្មតនាមកុមារនោះថា វ៉ឹក ។ ចៅវ៉ឹកពោលថា កាលខ្ញុំកើតឡើងអាយុបាន ៣ ឆ្នាំ ក៏នឹករលឹកដល់ដំរីដែលជាមាតា និងបងពុំដឹងជានៅឯណា នឹកពិចារណាឃើញតាំងពីនាំបណ្តើរមាតាចេញចាកហ្វូងដំរី មកដល់ទីដែលព្រានព្រៃបាញ់ខ្លួននោះ ខ្ញុំមានសេចក្ដីរំជួលក្នុងដួងហឫទ័យកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ នឹងទ្រាំនៅស្ងៀមតទៅពុំបាន ។ ទទួលមានឱកាសថ្ងៃមួយ មាតាបិតាខ្ញុំទៅធ្វើចម្ការអស់ ទុកខ្ញុំឲ្យនៅចាំផ្ទះ ដោយផ្តាំផ្ញើនឹងញាតិព្រៀងលានឲ្យជួយមើលផង ខ្ញុំឃើញបានឱកាសល្អ ក៏រត់ចេញពីផ្ទះដើរចូលទៅក្នុងព្រៃ ដើម្បីស្វែងរកដំរីជាមាតា និងបង ។ ខ្ញុំចេញដើរទៅតាមផ្លូវដែលខ្ញុំនៅចាំ កាលកើតជាដំរីធ្លាប់ដើរ ខ្ញុំទទួលទានអាហារផ្លែឈើ តាមដែលខ្ញុំធ្លាប់ទទួលទានកាលពីនៅជាជាតិដំរី ចេញដើរទៅក្នុងព្រៃអស់វេលារាត្រីជាច្រើន ឥតមានជួបនឹងមនុស្សណាម្នាក់សោះ ឃើញតែដានជើងដំរីព្រៃ ខ្ញុំខំដើរតាមដានដំរីទៅទៀត ។ គិតអំពីថ្ងៃដែលខ្ញុំចេញអំពីផ្ទះទៅបាន ៧ ថ្ងៃ ខ្ញុំបានជួបប្រទះនឹងដំរីស្ត ១ ដើរស៊ីក្នុងព្រៃស្មាច់ ខ្ញុំគយគន់មើលដោយសេចក្ដីសង្កេតសព្វគ្រប់ទៅ ក៏ស្គាល់បានប្រាកដជាបងរបស់ខ្ញុំៗស្ទុះចូលទៅ ដើម្បីសាកសួរអំពីសុខទុក្ខ និងសួររកមាតា ។ ដំរីស្តកាលបានឃើញមនុស្សរត់ចូលទៅជិតដូច្នោះ ក៏ភិតភ័យតក់ស្លុត ស្ទុះរត់ចេញជាប្រញាប់ ខ្ញុំនៅចាំភាសាដំរី  ក៏ស្រែកជាភាសាដំរីអំពីរឿងរ៉ាវដែល ធ្លាប់នៅជាមួយគ្នា ក្នុងគ្រាដែលកើតជាដំរី ខ្ញុំនិយាយបណ្តើររត់តាមបណ្ដើរ ទាល់តែដំរីស្តស្តាប់បាន ទើបឈប់លែងរត់ ហើយខ្ញុំចូលទៅឈរទល់មុខដំរី ពោលវាចាជាភាសាដំរីសួររក មាតា ។ ដំរីស្តប្រាប់មកវិញថា មាតាយើងស្លាប់ទៅហើយ ។ ដំរីស្តជឿជាក់ថា ប្អូនបានទៅកើតជាមនុស្សមែន ក៏មានសេចក្ដីស្នេហាចំពោះខ្ញុំក្រៃពេក បានចាប់លើកខ្ញុំដាក់ឲ្យអង្គុយលើពោងនាំចេញទៅរកស៊ីព្រៃស្ងាត់ ដែលឆ្ងាយអំពីហ្វូងដំរី ដើម្បីការពារមិនឲ្យដំរីព្រៃឃើញខ្លួនខ្ញុំ ហើយខំរកផ្លែឈើមើមឈើឲ្យខ្ញុំបរិភោគជំនួសបាយ ។ ដំរីស្តខំថែរក្សាខ្ញុំពេញ ៣ ឆ្នាំ ឥតបានចូលទៅក្នុងហ្វូងដំរីព្រៃសោះ ម្ល៉ោះហើយបណ្តាលឲ្យកើតសេចក្ដីអផ្សុកធុញទ្រាន់ជាខ្លាំង ទើបនិយាយនឹងខ្ញុំថា អូនអើយ អូនឯងបានទៅកើតជាមនុស្សទៅហើយ គួរតែទៅនៅរួមសាមគ្គីនឹងមនុស្ស ឯបងដែលមានកំណើតជាសត្វដំរី ក៏ត្រូវរួមសាមគ្គីនឹងសត្វដំរីដូចគ្នា ល្ហើយចុះយើងជាបងប្អូនរួមផ្ទៃមួយ ក្នុងគ្រាអូនឯងនៅជាសត្វដំរីក៏ត្រូវនៅចាំប្រាកដថា យើងជាបងប្អូននឹងគ្នាជាដរាបតទៅ ។ ខ្ញុំបានតបទៅវិញថា ខ្ញុំទទួលស្តាប់ទាំងអស់ពាក្យដែលបងនិយាយទាំងប៉ុន្មាន បើដូច្នេះ សូមបងជូនខ្ញុំទៅទីលំនៅវិញ ។ ខ្ញុំនិងដំរីស្តបានសំដែងសេចក្ដីអាឡោះអាល័យគ្នាជាពន្លឹកទៅវិញទៅមក រួចទើបដំរីស្តចាប់លើកខ្ញុំដាក់លើពោង ហើយដើរតម្រង់ចូលទៅកាន់ស្រុកភូមិនៃមនុស្ស លុះទៅជិតដល់ក្រោយផ្ទះមាតាបិតាខ្ញុំ ក៏ដាក់ខ្ញុំឲ្យចុះពីលើពោង ហើយប្រញាប់ប្រញាល់វិលចូលទៅក្នុងព្រៃវិញ ។ ចំណែកខាងខ្លួនខ្ញុំ កាលចូលមកដល់ផ្ទះ មាតាបិតាជាព្រានព្រៃបានឃើញហើយ ក៏មានសេចក្ដីរីករាយឥតឧបមា ព្រោះកាលបាត់ខ្ញុំទៅជាង ៣ ឆ្នាំ ឥតមានដំណឹងសោះ ។ ក្នុងពេលដែលទើបមកដល់ ខ្ញុំនិយាយភាសាមនុស្សមិនកើតទេ ព្រោះកាលខ្ញុំឃ្លាតពីមាតាបិតាទៅនោះនៅតូចណាស់ ភាសាមនុស្សទើបតែនឹងចេះបន្តិចបន្តួច ខ្ញុំស្តាប់ពាក្យមាតាបិតាដែលសាកសួរបានខ្លះមិនបានខ្លះ តែខ្ញុំនិយាយតបវិញមិនកើត ។ លុះកន្លងទៅ ៣-៤ ខែ ទើបនិយាយរឿងរ៉ាវដែលពោលហើយនេះ ជាភាសាមនុស្សប្រាប់មាតាបិតាបាន ។ ចៅវ៉ឹកនេះ លុះអាយុពេញការ បានចូលធ្វើជាទាហានក្រុមរក្សាស្រុកនៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ ។ ឈ្មោះនេះតែនិយាយរឿងរ៉ាវរបស់ខ្លួនចប់កាលណា តែងលើកដៃសំពះសុំឲ្យបានទៅកើតជាសត្វដំរីវិញ ព្រោះពុំពេញចិត្តនឹងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់របស់មនុស្សលោកសោះ ។ អំពីរឿងប្រវេណីរបស់សត្វដំរីនេះ នៅមានហ្មម្នាក់ឈ្មោះ ហ្មសុខ ជាហ្មជាន់ចាស់ គាត់និយាយថា  សត្វដំរីកាន់កិរិយា ១  ប្លែកពីសត្វចតុប្បាទដទៃៗ គឺនៅគ្រាដែលសត្វដំរីរួមបវេណីនឹងគ្នា ពុំបានប្រព្រឹត្តដូចសត្វទាំងពួងទេ ប្រព្រឹត្តបែបយ៉ាងមនុស្សទៅវិញ ។ ថាសត្វដំរីញី និងដំរីឈ្មោល កាលណាមានសេចក្ដីស្រឡាញ់គ្នាជាប្រាកដ មុននឹងរួមសំវាស (ស្គារគ្នា) តែងនាំគ្នាទៅរកទីដីដែលមានភាពខូងកណ្ដាល ដើម្បីដេកផ្ងារបានដោយស្រួល តែមុននឹងប្រះខ្លួនដេកទៅក្នុងដីក្រហូងនោះ ត្រូវដំរីឈ្មោលធ្វើកិច្ចស្បថសច្ចាប្រណិធាន ចំពោះមុខដំរីញីនោះសិន តាមលក្ខណៈប្រវេណី ៣ ប្រការគឺ ៖

១-កាលណាស្គារគ្នារួច ត្រូវជួយលើកឡើងវិញ,

២-បើមានអាសន្នអន្តរាយ ដោយសត្វខ្លា ឬព្រានព្រៃមកទាន់ត្រូវនៅជួយការពារគ្នា គ្រាតែអស់ជីវិត មិនរត់ចោលគ្នា,

៣-ត្រូវទុកការរួមសំវាស (ស្គារគ្នា) ជាដំបូងនេះ ជាគោលថា នឹងមិនទៅស្នេហានឹងដំរីញីដទៃ ត្រាតែអស់ជីវិត ។ 

របៀបដែលស្បថនេះ ត្រូវដំរីឈ្មោលស្បថបែរមុខចំពោះទៅរកព្រះអាទិត្យ លុតជង្គង់លើកប្រមោយឡើងថ្វាយបង្គំព្រះអាទិត្យ ៣ ដង ទើបដំរីញីព្រមប្រះខ្លួនដេកទៅក្នុងដីក្រហូង ។ បានជាជាប់កិច្ចស្បថដូច្នេះ  ព្រោះដំរីញីនឹងក្រោកឡើងខ្លួនឯងវិញពុំរួច ដោយហេតុទីដ៏ខ្ពស់ ខាងឆ្វេង និងខាងស្តាំ លុះតែដំរីដូចគ្នាជួយលើកទើបក្រោករួច ។ របៀបប្រវេណីនៃសត្វដំរី   ដូចបានពណ៌នាខាងលើនេះ  ជាការពិត ឬជាការប្រឌិតឡើង ដោយថ្វីមាត់នៃអ្នកកំប្លែង ដើម្បីពោលជាការកំសាន្តនោះ ខ្ញុំពុំអាចនឹងរ៉ាប់រងទេ ទុកជូនអស់លោកអ្នកដែលបានមើល ឬបានស្តាប់រឿងនេះ ពិចារណាផងចុះ ។

* * *

ចប់

រឿងព្រេងមាណពមិនចេះដេកប្រជ្រៀត

មានសេចក្ដីតំណាលថា កាលពីសម័យបុរាណ មានមាណពម្នាក់ជាមនុស្សឆោតល្ងង់ហើយអៀនខ្មាសណាស់ បើមានញាតិមិត្តប្រុសស្រីជួបជុំលេងសើចសប្បាយត្រង់កន្លែងណា មិនហ៊ានចូលទៅកាន់ទីនោះទេ ព្រោះគេចេះតែចំអែចំអន់ លើកទុកលើកដាក់លើនាងនេះ នាងនោះ ។ ពេលប្រជុំធំៗ ដូចជាពេលបុណ្យមាននៅវត្តវ៉ា ឬមង្គលការជាដើម ក៏ បុរសនេះមិនសូវអើពើទៅលេងកម្សាន្តដូចអ្នកផងទាំងពួងឡើយ គឺថាជាមនុស្សមុខខ្មូរអឹមអៀមអៀនប្រៀនមិនចុះជំនុំចំណោមនឹងគេសោះ។ឯឈ្មោះដើមដំបូងរបស់មាណពនេះ គេមិនបានចាំប្រាកដថា ឈ្មោះអ្វីទេ, តែដោយហេតុគ្នាមានការអៀនខ្មាសច្រើនដូច្នេះ    ទើបនាំឲ្យអ្នកស្រុកភូមិគេនាំគ្នាហៅថា "អាខ្មូរៗ" ជាប់ដរាបមក សូម្បីតែឪពុកម្ដាយបង្កើតរបស់មាណពនេះ ក៏ហៅថា "អាខ្មូរៗ" រហូតមក ដោយស្រួលមាត់តាមគេដូច្នោះដែរ ។ ចំណែកកិច្ចការស្រែចម្ការជាដើម  អ្នកកំលោះយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ជាទីបំផុត ជាហេតុនាំឲ្យឪពុកម្ដាយស្រឡាញ់ពេញចិត្តណាស់ ទោះទាំងញាតិមិត្តជិតឆ្ងាយក៏សរសើរអាខ្មូរគ្រប់មាត់ដែរ ។ មានគេចង់លើកកូនក្រមុំឲ្យមាណពនេះជាច្រើននាក់, តែបុរសឥតត្រូវការនឹកនាពីររឿងប្រពន្ធកូនសោះ ។ រីឯឪពុកម្ដាយចេះតែព្រួយបារម្ភ ព្រួយត្រង់កូនមិនព្រមយកប្រពន្ធនេះឯង ណាមួយទៀតខ្មូរមានអាយុកាន់តែច្រើនផង គឺជិត ៣០ ឆ្នាំ ទៅហើយ ។ តមកក្រោយ,  ឪពុកម្ដាយ និងញាតិ មិត្តនិយាយលួងលោមអង្វរសម្រុះសម្រួលខ្លះ បង្ខំខ្លះ ពន្យល់ហេតុផល ផ្សេងៗខ្លះ អំពីរឿងប្រពន្ធនេះ, ខ្មូរយល់ព្រមទាំងប្រថុយ ។ គ្រានោះ ឪពុកម្ដាយមានចិត្តត្រេកអរណាស់ បានទៅដណ្ដឹងកូនក្រមុំគេម្នាក់ដែលខ្លួនពេញចិត្ត ហើយដែលនៅភូមិឆ្ងាយបន្តិច ។ ខាងស្រីក៏មានសេចក្ដីអបអរសាទរណាស់ទៅទៀត ព្រោះគេចង់លើកឲ្យតាំងពីយូរណាស់មកហើយដែរ  ។  បន្ទាប់ពីនោះមកមិនយូរប៉ុន្មាន,   មាតាបិតាទាំងសងខាងបានរៀបចំមង្គលការយ៉ាងអធិកអធមតាមគន្លងប្រពៃណី ។ ក្នុងថ្ងៃចូលរោង ខ្មូរឥតញញឹមរីករាយអ្វីបន្តិចសោះ ចេះតែក្រៀមក្រំជានិច្ច ព្រោះទើបនឹងបានជួបប្រទះនូវទីជំនុំចំណោម គ្រានេះជាលើកដំបូងបង្អស់ ហើយជាការផ្ទាល់ខ្លួនឯងតែម្ដង ។ ទទួលពេលនោះ មានទាំងមិត្តភក្ដ្រ កំលោះជាច្រើននាក់ គេមកចោមរោមចំអកចំអន់សើចលេងគឹលៗផង ជាហេតុឲ្យខ្មូររឹងរឹតតែអៀនខ្មាសណាស់ថែមឡើងទៀត ។ រាល់តែពេលធ្វើពិធីផ្សេងៗ ដូចជា កាត់សក់, ក្រាបសំពះ ស្ដាប់លោកសូត្រមន្ត និងសែនចងដៃជាដើម, មាណពមានទឹកមុខស្វិតស្រពោនជាដរាប ទោះបីគេសុំឲ្យញញឹមយ៉ាងណាក៏ដោយ ។ ថ្ងៃស្អែកឡើងព្រលឹមស្រាងៗ ដល់កំណត់ពេលហើយ, អាចារ្យកាន់ពេលាការ ក៏បាននាំសាមីខ្លួនឡើងទៅរង់ចាំត្រង់កន្លែងសំពះផ្ទឹម ។ គ្រានោះ ភ្លេងបានប្រគំកំដរតាមទំនៀមយ៉ាងពីរោះលន្លង់លន្លោចគួរឲ្យស្រងេះស្រងោចពេកក្រៃ នាំឲ្យពួកអ្នកមានគូស្រកររួចហើយនឹកព្រឺព្រួចចង់រៀបមង្គលការខ្លួនម្ដងទៀត ។ គ្រានោះ ខ្មូរឡើងទឹកមុខខ្មៅជាំ ភ័យបុកពោះផ្អុកៗបែកញើសជោគទាំងព្រឹកព្រហាម ព្រោះពេលសំពះផ្ទឹមនេះជាមង្គលធំផ្ដាច់ព្រ័ត្រ ។ លុះគេរៀបចំឲ្យអង្គុយបត់ជើងស្រួលបួលហើយ, អាចារ្យបង្គាប់ឲ្យខ្មូរប៉ាយហូតស្លាម្លូ ៣ ដែលគេដាក់លើខ្នើយសម្រាប់ក្រាបសំពះផ្ទឹម, ខ្មូរភ័យញ័រទទ្រាក់ទទ្រើក ស្រាប់តែដាក់ដៃទ្របសង្គ្រុបទៅលើខ្នើយនោះ ដូចឆ្មាលោតទ្របកណ្ដុរ ជះស្លាម្លូ ប៉ិនគេរាយ ។ គេនាំគ្នាសើចគឹលឡើងលាន់ឮពេញទាំងផ្ទះ ។ ពួកកំលោះៗជើងខិលខ្លះ ក៏រអិលមាត់ភ្លាត់ភ្លយពាក្យថា ថប់ណាស់វ៉ើយ ! បើលេងតែប្រើស្នៀតលោតសង្រ្គុបយ៉ាងនេះ ដល់ពេលផ្សំដំណេកក្នុងពេលយប់នេះ មើលទៅមុខជារង្គើតោករង្គើហ៊ឹងផ្អើលគេឯងមិនខានទេវ៉ើយកនយើង ! ។  គេនិយាយចំអន់លេងដូច្នេះមិនទាន់ទាំងផុតមាត់ផង ស្រាប់តែឮសូរសម្លេងពីក្រោយគូថចៅខ្មូរមកទៀត "ប៉េតៗ-ប៉ា-រេត-ប៉េតៗ" ។ សាមីខ្លួនធ្វើមិនដឹងខ្លួន ។ ពួកអ្នកអង្គុយនៅឆ្ងាយមិនបានឮសំឡេងនេះទេ ព្រោះវាថ្លង់តែនឹងសូរសព្ទភ្លេង, តែចំណែកពួកកំលោះៗជាគូកន ដែលអង្គុយកំដរជិតៗខ្មូរទាំងប៉ុន្មាន សឹងបានឮជាក់ប្រាកដណាស់ ទើបគេនាំគ្នាសើចគឹលឡើងមួយសាទៀត ព្រមទាំងអ្នកខ្លះបានបន្ថែមសំដីតិចៗថា អាខ្មូរភ្លេងគេមិនសូវពីរោះឬយ៉ាងណា បានជាអាឯងចាំបន្ថែមស្រឡៃ ប៉ីពកអីៗមកទៀត ? អ្នកខ្លះខ្សឹបៗថា អាខ្មូរ ! បើអាឯងលែងតែផ្គរទទេ មិនជាការអ្វីប៉ុន្មានទេ នៅមានផ្លូវគ្រាន់ទប់ទល់ខ្លះ តែបើមានទាំងភ្លៀងដោយមកជាមួយផងនុ៎ះ ពួកយើងមុខជាល្មាំងចោលឥឡូវហ្នឹងហើយ ឥតបាននៅជាមួយកំដរតទៀតទេវ៉ើយ ។ គ្រានោះ មាណពនឹងរឹតតែអៀនខ្មាសទ្វេត្រួតឡើងយ៉ាងហួសប្រមាណ ស្ទើរបាត់ស្មារតី និងមួម៉ៅក្ដៅក្រហាយឥតឧបមា ពិចារណាតែក្នុងចិត្តថា "ពេលនេះថ្លោះការធំហើយអញ ! គិតទៅរឿងការប្រពន្ធនេះហៅចំជាពិបាកមែន ! សោតឯអាដែងផោមនេះទៀត បើឯងកំពុងតែខ្មាសគេដាច់ខ្យល់ងាប់យ៉ាងនេះ វាបង្ខំបញ្ចេញសំឡេងយកមុខមាត់វាតត្រេតតត្រតកណ្ដាលចំណោម ធ្វើឲ្យឯងរឹតតែបាត់ព្រលឹងទៅទៀត, ម៉ែហើយនិងឪគាត់ធ្វើឲ្យឯងរងកម្មអាម៉ាស់មុខស្ទើរតែងាប់ខ្លួនតែម្ដងហើយជាន់នេះ ។ បុរសគិតម្ដងថា នឹងក្រោកបោលទម្លាយទីប្រជុំជនរត់ឲ្យបាត់ស្រឡះទៅ គិតម្ដងថាណ្ហើយកុំ...ស៊ូទ្រាំ បន្តិចទៅទៀតចុះ ។  លុះអ្នកភ្លេងម្នាក់បានច្រៀងរាំបើកវាំងននរួចហើយ គេក៏នាំកូនស្រីចេញមកសំពះផ្ទឹមជាមួយ ។ មួយសន្ទុះធំមកទៀត ការសំពះផ្ទឹមក៏បានចប់សព្វគ្រប់កិច្ច ដែលអាចារ្យសូត្រធម៌ពរសព្ទសាធុការតាមទំនៀម ។ ចៅខ្មូរហាក់បានធូរចិត្តបន្តិចដូចគេដកបន្លាពីដើមទ្រូង នឹកស្មានថាបានរួចខ្លួនហើយជាន់នេះ ។ ពេលក្រោកពីសំពះផ្ទឹម ចាស់ៗ បង្គាប់ខ្មូរឲ្យតោងជាយស្បៃប្រពន្ធចូលទៅក្នុងបន្ទប់ ។ បុរសតោងជាយស្បៃបណ្ដើរងាកមើលក្រោយបណ្ដើរ ឥតឃើញគេជូនជួយកំដរទៅជាមួយផងសោះ  ក៏នឹកព្រួយបារម្ភមួយលើកទៀត មិនដឹងថាមានរឿងអ្វីខ្លះទៅទៀតក្នុងបន្ទប់នោះ, ណាមួយវាស្រពន់ជើងខ្លាំងផង ឈានជើងដើរស្ទើរពុំរួច, ដល់មាត់ទ្វារបន្ទប់ ស្រាប់តែខ្មូរមិនព្រមចូលតាមប្រពន្ធ នៅប្រទាញប្រទង់គ្នាយឺតចុះយឺតឡើង នាំឲ្យគេសើចលាន់ទ្រហឹងអឺងកងពេញទាំងផ្ទះ ទាល់តែចាស់ទុំខ្លះជួយរុញច្រានបង្ខំខ្លាំង ទើបខ្មូរព្រមចូលទៅក្នុងបន្ទប់ទាំងឱនមុខខ្មូរផង ។ រឿងអៀនខ្មាសនេះ មិនមែនមានចំពោះតែលើរូបសាមីខ្លួនខ្មូរប៉ុណ្ណោះទេ, ទោះទាំងឪពុកម្ដាយបងប្អូនមាមីងទាំងប៉ុន្មានរបស់ខ្មូរ ក៏ត្រូវទទួលការអាម៉ាស់ស្ទើរតែងើបមុខមិនរួចដែរ, តែមិនដឹងធ្វើដូចម្តេច បើការនេះវាជ្រុលហួសអស់ទៅហើយ ។ លុះរួចកិច្ចមង្គលនេះហើយ, ឪពុកខ្មូរក៏ជម្រាបលាដន្លងត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ដោយមានធុរៈម្ដាយគាត់ចាស់ជរាឈឺជាទម្ងន់ គាត់ទុកតែប្រពន្ធគាត់ឲ្យនៅកំដរនៅទីនោះសិន ។ មុននឹងលាទៅ ឪពុកខ្មូរបាននិយាយផ្ទុកផ្ដាក់ប្រគល់កូនប្រុសគាត់ថា "អ្នកដន្លងអើយ ! សូមអ្នកអត់ទោសផងចុះ កូនខ្ញុំនេះវាអៀនខ្មាសឆ្គាំឆ្គងច្រើនណាស់ ដូចអ្នកបានឃើញស្រាប់ហើយ តែចំណែកខាងរបៀបធ្វើកិច្ចការសព្វសារពើនោះ គឺវាគ្រាន់បើដែរ, ឥឡូវនេះ វាបានមកជាកូនរបស់អ្នកហើយ ស្រេចតែអ្នកជេរស្ដីប្រដែប្រដៅវាឲ្យបានស្រួលបួលផងចុះ " ។ ដន្លងតប "មិនអីទេអ្នក ! ការឆ្គាំឆ្គងបន្តិចបន្តួចនេះ យើងអាចលៃលកកែសម្រួលទៅថ្ងៃក្រោយបានទេ, សូមអ្នកអញ្ជើញចុះ, ឯរឿងយាយម្ដាយអ្នកដែលឈឺខ្លាំងនោះ បើយ៉ាងណាៗ សូមអ្នកឲ្យដំណឹងខ្ញុំវិញប្រញាប់ផងកុំខាន" ។ ឪពុកខ្មូរជម្រាបលាដន្លងរួច ក៏ទឹមរទេះបរចេញដំណើរយ៉ាងរួសរាន់ទៅទាំងព្រឹកនោះឯង ។ លុះដល់ពេលយប់ប្រហែលម៉ោង ៧ ជាពេលត្រូវផ្សំដំណេក, ដូនចាស់ ២ នាក់ (យាយអ៊ូ និងយាយច័ន្ទ) ហៅគូស្រករថ្មីឲ្យមកអង្គុយទល់មុខគ្នាក្នុងបន្ទប់នោះ ដែលមានចម្អាប ១ ថាស និងបង្អែម ១ ថាស ព្រមទាំងទឹកដូង និងចេកទុំជាដើមតាមទំនៀម ។ ចៅខ្មូរបែកញើសម្ដងទៀតអង្គុយឱនមុខជ្រប់គិតថា "ស្អីទៀតហើយអេះ ? ឯងស្មានថាចប់អស់ហើយ, យីអើ ! គិតទៅរឿងការប្រពន្ធនេះនាំឲ្យបែកញើសច្រើនសារ ណាស់តើ !” ។ បន្ទាប់ពីការធ្វើពិធីសែនព្រេនបន្តិចបន្តួចរួចហើយ, យាយអ៊ូបង្គាប់នាងប្រពន្ធឲ្យដួសទឹកដូងបញ្ចុកប្ដី ៣  ស្លាបព្រា  ហើយឲ្យប្ដីដួសបញ្ចុកប្រពន្ធវិញ  ៣ ស្លាបញ្រដែរ ព្រមទាំងប្រាប់ទៀតថា ត្រូវលេបឲ្យអស់កុំឲ្យខ្ជាក់ចោល, អ្នកទាំងពីរក៏បានធ្វើតាម ។ រួចពីនេះទៅ យាយច័ន្ទបង្គាប់នាងប្រពន្ធឲ្យយកចេក ៣ ដុំ (មួយដុំម្ដងៗ) បញ្ចុកប្តីដែលក្រអឹមក្រអៀនស្ទើរតែមិនចង់ហារមាត់ទទួលផង ។  លុះបានចេកដល់ក្នុងមាត់ហើយ, ចៅខ្មូរមិនព្រមលេបសោះ នៅបៀមគ្រលរទូញមាត់ដូចស្វាបៀមផ្លែឈើ   ។    ដល់វេលាត្រូវខ្លួនបញ្ចុកប្រពន្ធវិញ,    ខ្មូរបញ្ចុកចូលមាត់គេបានតែចេក ២ ដុំ កាន់តែនឹកអៀនឡើងៗ ឱនមុខជ្រប់លែងហ៊ានមើលចំមុខប្រពន្ធ ដល់បញ្ចុក ១ ដុំទៀត លូកដៃស្មានៗមិនប៉ះឯមាត់ ទៅពារលើឯច្រមុះគេវិញ, ពេលនោះប្រពន្ធមិនទាន់ទាំងទំពារលេបចេក ២ ដុំ មុននោះអស់ផង ស្រាប់តែសើចឃឹកប្តីសើចឃុះ ប៉ិនគេព្រួសចេកដាក់មុខគ្នាទៅវិញទៅមក ប្រឡាក់មុខស្រមាមទាំងពីរនាក់ ។ យាយចាស់ៗអ្នកផ្សំដំណេកសើចរឹងដំបារពោះអស់ ។ យាយទាំងពីរបានយកទឹកឲ្យប្តីប្រពន្ធលុបលាងមុខមាត់ឲ្យជ្រះស្អាតហើយ ក៏ឲ្យមកអង្គុយកន្លែងដដែលវិញ ទើបគាត់ប្រាប់អ្នកទាំងពីរថា ចៅប្រុសត្រូវដេកខាងស្ដាំ ឯចៅស្រីត្រូវដេកខាងឆ្វេង ហើយខ្សឹបខ្សៀវប្រាប់អំពីកិច្ចរួមដំណេក... តាមប្រពៃណី ។ ដល់រៀបចេញពីបន្ទប់មកក្រៅ, យាយច័ន្ទខ្សឹបប្រាប់នាងប្រពន្ធថា ប្តីនាងអៀនខ្មាសច្រើនណាស់ ដូចនាងបានដឹងស្រាប់ហើយ, បើនាងសំកុកចាំតែមើលដំណើរទំនងប្តីនោះ មើលទៅមុខជាមិនបានការអ្វីទេ, ដូច្នេះត្រូវនាងឯងដៃដល់បន្តិចទើបកើតការ... ។ លុះរួចកិច្ចសព្វគ្រប់ហើយ ដូនទាំងពីរក៏លើកថាស និងអីវ៉ាន់កំប៉ិកកំប៉ុកចេញមកក្រៅ    រួចបង្គាប់នាងប្រពន្ធឲ្យបិទទ្វារ ហើយឲ្យខ្ទាស់រនុកឲ្យជាប់ ។ ចំណែកខ្មូរ លុះគេចេញផុតមកក្រៅអស់ហើយ  នៅតែពីរនាក់ប្តីប្រពន្ធ  ក៏តាំងប្រះដេកយកដៃគងថ្ងាសតប់ប្រមល់ក្នុងចិត្តឥតឧបមា ចេះតែនឹកព្រួយបារម្ភភ័យផ្អុកៗ ! “ថប់អស់យ៉ាងហើយអញ ! មើលទៅរបៀបការប្រពន្ធនេះមិនងាយចប់ឆាប់ទេ ពីរថ្ងៃកន្លងមកហើយនេះ ឃើញថាមានកិច្ចការរដាក់រដុបច្រើនណាស់ ហើយសុទ្ធតែជាការនាំបណ្ដាលឲ្យកើតសេចក្ដីអៀនខ្មាសស្ទើរតែគ្រប់អន្លើ, ពីម្សិលមិញបន្តិចថាកាត់សក់, បន្តិចថានេះ បន្តិចថានោះ មិនចេះអស់មិនចេះហើយសោះ, ព្រឹកមិញគេឲ្យក្រាបសំពះផ្ទឹមគ្នា ឯងខំប្រឹង ទប់ខ្លួនបែកញើសជោគទាល់តែលេចផោមកណ្ដាលជំនុំចំណោម... គេគិតតែនាំគ្នាសើចគឹលៗ... ដល់មកល្ងាចនេះ គេឲ្យបញ្ចុកចេកព្រួសដាក់មុខគ្នា, យប់នេះទៀត មិនដឹងជាមានរឿងហេតុយ៉ាងណាទៀតទេ បើយាយៗទាំងពីរនាក់នោះ បន្តិចមកខ្សឹបខាងណេះ បន្តិចមកខ្សឹបខាងណោះ... ឱអញអើយអញ ! នៅសុខៗមិនគួរបើមកខកខ្លួនដល់ម្ល៉េះ សោះ" ។ វេលានោះ ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ ឥតមានពាក្យនិយាយគ្នាទៅវិញទៅមកថាដូច្នេះដូច្នោះទេ នៅតែស្ងៀមស្ងាត់រៀងៗខ្លួន ។ រំលងមកមួយស្របក់, នាងប្រពន្ធពន្លត់ចង្កៀងងងឹតឈឹងសូន្យ ។ ប្ដីក្រោកឡើងស្ទាបរកឈើគូសចង់អុជចង្កៀងវិញ  តែរកមិនឃើញក៏ប្រះដេកទៅវិញទៅ ។ វេលារាត្រីនោះ ប្រហែលម៉ោង ៥ ជិតភ្លឺ  ស្រាប់តែនាយខ្មូរទៅដល់ផ្ទះ គោះទ្វារប៉ូកៗ ហៅឪពុក មានទាំងហិបខ្មៅ១ មួយស្ពាយច្រងាងនៅស្មាផង "ឪអើយ ! អឺឪ ! បើកទ្វារឲ្យខ្ញុំចូលផង" ។

-អាណាហ្នឹងគោះទ្វារទាំងយប់អធ្រាត្រ ?

-ខ្ញុំណា៎ឪ ។

-អាណាខ្ញុំៗហ្នឹង អាខ្មូរឬ ? 

-បាទខ្ញុំហ្នឹងហើយ ។ ឪពុកស្ទុះទៅបើកទ្វារឲ្យដោយភ័យផ្អុកៗផង "យីអើ ! ខ្មោចអាចោរអន្ដរធាន ! ម៉េចក៏រត់មកទាំងយប់អធ្រាត្រដូច្នេះ មានរឿងរ៉ាវយ៉ាងដូចម្តេច ? ។ ខ្មូរចូលទៅក្នុងផ្ទះដាក់ហិបព្រុសក្បែរកៀនជញ្ជាំង ហើយឈរស្ងៀមបែបអេះអុញ មួយស្របក់ទើបនិយាយ  "រឿងស្រីនុ៎ងណា៎ ...” ។ 

-ចុះនាងនុងវាយ៉ាងម៉េច  វាមិនព្រមព្រៀង   ឬក៏ឈ្លោះទាស់ទែងគ្នាយ៉ាងណា  ?   អាឯងប្រាប់អញឲ្យអស់រឿងហូរហែមកមើល ។

-ខ្ញុំអៀនមាត់ណាស់ មិនចង់និយាយទេឪ ! ណ្ហើយ ! ឪឯងកុំដេញដោយសួរធ្វើអី ។

-ទេ, បើអាឯងមិនប្រាប់រឿងអញៗសំពងក្បាលអាឯងឥឡូវហ្នឹង ។

-ចុះឲ្យខ្ញុំនៅដេកជាមួយឯណាផងបានបើ ... បើ ... ។

-បើ ... អី  ? ។

-បើ... បើ ... អត់អៀនអត់ខ្មាសអីសោះ លេងតែពន្លត់ចង្កៀងហើយដេកប្រជ្រៀត, ខ្ញុំខិតទៅទើសដល់កៀនជញ្ជាំងហើយ វានៅតែតាមប្រជៀតទៀត ហើយដៃនាងនោះនៅមិនស្ងៀមទេឪអើយ ចេះតែលូករាវឲ្យរវើក បន្តិចស្ទាបត្រង់ណេះ បន្តិចស្ទាបត្រង់ណោះ រកតែដេកមិនបាន, តាំងពីក្បាលល្ងាចមក ខ្ញុំឥតបានធ្មេចមួយព្រេចសោះ ។ ឪពុករឹតដើមទ្រូងគ្រឺតៗ ទៅជាហួសចិត្ត ត្រឡប់ជាសើចផ្អើលគេផ្អើលឯងទាំងយប់ "អើ ! នេះបានចំជាកូនឪ ! អញខំរកប្រពន្ធការឲ្យអាឯង ពីព្រោះតែរឿងដេកប្រជ្រៀតហ្នឹងហើយ  ឥឡូវត្រឡប់ទៅជាកំសាកញី ចោលម្សៀតទៅវិញ ! ហ៊ឹះ ! អញចង់តែធាក់អាឯងបំបាក់កឥឡូវហ្នឹង ធ្វើឲ្យអញខ្មាសគេពេញទាំងស្រុក ។

-ទេឪឯងទេតើដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំខ្មាសគេ,    តាមចិត្តដែលខ្ញុំមួម៉ៅក្ដៅក្រហាយ  ខ្ញុំចង់រត់ចោលតាំងពីកំពុងសំពះផ្ទឹមនោះម៉្លេះ  តែនឹកសព្វៗទៅឃើញថា ណ្ហើយ ! គួរទុកមុខមាត់ឲ្យឪឯងបន្តិចទៅចុះ ទើបខ្ញុំស៊ូទ្រាំបង្អង់ទៅវិញសិន, រឿងប្រពន្ធនេះ ខ្ញុំបានប្រកែកតាំងពីដំបូងថាទេៗ តែឪឯងហើយនិងម៉ែចេះតែបង្ខំខ្ញុំៗ ក៏ព្រមទាំងប្រថុយទៅ ។

-ឪពុកបែបទាល់ជើង ទើបត្រឡប់សួរសាដើម "ចុះកាលអាឯងចុះចេញពីផ្ទះមកនោះ ប្រពន្ធអាឯងបានដឹងទេ ? “

-ឥតដឹងទេ គេកំពុងដេកលក់ ។

-ចុះម្ដាយអាឯងហើយនិងឪពុកម្ដាយក្មេក តើគេបានដឹងដែរឬទេ?

-ឥតដឹងទាំងអស់ ព្រោះគេដេកលក់ស្ងាត់សូន្យគ្មានសល់ម្នាក់ ។

-ណ្ហើយ ! ឥឡូវនេះ ត្រូវអាឯងត្រឡប់ទៅវិញជាមួយអញ ។

-ទេ ខ្មាសគេណាស់ ! ខ្ញុំបានគិតស្រេចហើយថា មកនេះគឺឥតត្រឡប់ទៅវិញទេ ។

-ប្រាកដជាមិនទៅវិញមែនឬ អាខ្មូរ ?

-បាទប្រាកដហើយ ។

ឪពុកស្ទុះចូលទៅក្នុងផ្ទះបាយ កន្រ្តាក់បានអង្រែបុកគ្រឿង ខ្មូរឃើញដូច្នោះក៏អង្វរ កុំអាលឪ, កុំអាលវ៉ៃខ្ញុំ សុំឪអត់ទោស, ណ្ហើយចុះរឿង ត្រឡប់ទៅវិញនោះ មិនជាការធ្ងន់ស្រាលអីប៉ុន្មានទេ ខ្ញុំប្រថុយទៅវិញក៏បានដែរ,  តែថាសុំឲ្យឪឯងទៅនិយាយសម្រុះសម្រួលនឹងនាងនោះសិនថា តទៅកុំឲ្យលេងតែដេកប្រជ្រៀតដូចយប់មិញនេះទៀតទើបខ្ញុំព្រម ។

-ទេ ! អញមិនឆ្កួតដូចអាឯងទេ ! ណ្ហើយ ! ខ្ជិលនិយាយដដែលៗ ឥឡូវបើអាឯងមិនចេះដេកប្រជ្រៀតជាមួយប្រពន្ធទេ យើងគិតប្រជ្រៀតជាមួយអង្រែបុកគ្រឿងនេះសាកល្បងមើលម្ដង ។ ថាតែប៉ុណ្ណេះ ឪស្ទុះភ្លែត, កូនគេចផ្លូចលោតព្រុសដល់ដី រត់រហូតក្រៅរបងផ្ទះ ។ គ្រានោះឪពុកនាយខ្មូរស្លៀកពាក់ខោអាវប្រញិបប្រញាប់ ហើយក៏ស្រូតរូតទៅផ្ទះដន្លងទាំងព្រឹកព្រហាម ដើម្បីឲ្យដំណឹង និងពិគ្រោះសម្រេចពីរឿងនេះ ។

យើងនឹងងាកទៅមើលឯផ្ទះខាងស្រីឯណោះម្ដង តើមានហេតុ- ការណ៍យ៉ាងណាខ្លះ ។ ពេលព្រឹកនោះ នាងសាមីខ្លួនភ្ញាក់ឡើងស្រាប់តែរកប្តីមិនឃើញ  ទាំងហិប  និងខោអាវរបស់ប្តីក៏បាត់អស់រលីង ។ កាលបានដឹងដូច្នោះហើយ នាងភ័យបុកពោះផ្អុកៗបានស្ទុះស្ទាទៅប្រាប់ឪពុកម្ដាយ និងម្ដាយក្មេកតាមដំណើរ ។ អ្នកទាំងអស់គ្នាផ្អើលជ្រួលច្របល់  ខ្លះខ្សឹបខ្សៀវថាដូច្នេះ  ខ្លះថាដូច្នោះ ខ្លះថាគេបានសង្កេតឃើញទឹកមុខកូនប្រុសតាំងពីល្ងាចម៉្លេះ គេស្ទើរតែហ៊ានទាយទុកថា មុខជារត់ចោលប្រពន្ធពុំខានទេ ឥឡូវរត់បាត់មែន ។ ម្ដាយបង្កើតរបស់នាយខ្មូរ ឡើងទឹកមុខក្រៀមស្ងួតចែស បាត់មាត់បាត់កហានិយាយដូចម្តេចក៏មិនកើត ។ ពេលនោះ គេបានហៅយាយច័ន្ទដែលជួយផ្សំដំណេកពីល្ងាចនោះ  មកឲ្យជួយអង្កេតសាកសួរនាងប្រពន្ធយ៉ាងសម្ងាត់ ដើម្បីឲ្យបានដឹងជាក់ប្រាកដថា តើមានហេតុភេទដូចម្តេចខ្លះក្នុងពេលយប់មិញ បានជានាយខ្មូររត់បាត់ដូច្នេះ ។ យាយក៏បានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ស្ងាត់តែពីរនាក់នឹងសាមីខ្លួន ហើយផ្ដើមសួរ "នាង ! សុំនាងប្រាប់យាយឲ្យត្រង់មកមើល តើយប់មិញមានរឿងហេតុដូចម្តេចខ្លះ បានជាប្តីនាងរត់បាត់ទាំងយប់ដូច្នេះ ។

-ចាស ! គ្មានរឿងអីជាធំដុំទេ ក្រោយពីពន្លត់ចង្កៀងមួយសន្ទុះធំ ខ្ញុំគ្រាន់តែធ្វើតាមបណ្ដាំយាយឯងប៉ុណ្ណោះ ព្រោះយាយបានប្រាប់ថា តោងដៃដល់បន្តិច ខ្ញុំនឹកឡើងចង់តែសើច ដំបូងខ្ញុំលូកដៃស្ទាបៗទៅស្រាប់តែប៉ះចង្កេះ គេភ្ញាក់ព្រើត បែបរសើបខ្លាំង រួចគេខិតរហូតដល់កៀនជញ្ជាំង ។ យាយច័ន្ទសើចញញឹម "ថប់ណាស់អញ ! ថប់តែមិនមែនប៉ះចំចង្កេះ ក្រែងប៉ះចំត្រង់កន្លែងក្រោមចង្កេះទេដឹង ?

នាងសើចខើចបបូរមាត់  "អត់ទេ, ប៉ះចង្កេះមែន ខ្ញុំមិនកុហកទេ ។

-រួចយ៉ាងម៉េចទៅទៀត ?

-មួយស្របក់ ខ្ញុំប្រថុយខិតទៅតាម ហើយលូកដៃរាវសាកល្បងមើលទៀត ព្រោះខ្ញុំគិតឃើញថាបើសសៀរនឹងជញ្ជាំងទៅហើយ តើគេស្ទុះទៅខាងណាទៀត, លូកស្ទាបម្ដងណេះ លេងពារចំត្រង់កន្លែងក្រោមចង្កេះមែន,   ស្រាប់តែគេច្រឡោតតោតតូង  ដូចគោស្ទាវត្រូវមួយជន្លួញអីចឹង រួចទៅទង្គិចនឹងជញ្ជាំងឮសូរគ្រាំង ។

-យាយសើចក្អៀកៗ "អុញនុ៎ះ !  អញថាមែនៗ អីថា  !  អញថាមុខ

ជាមានបើប៉ះពារចំកន្លែងអីៗនុងមិនខានទេ, ឥឡូវមែន... គិតទៅមង្គលការចៅឯងនេះ មានរឿងចម្លែកនាំឲ្យបានសើចសប្បាយច្រើនណាស់ ដូចកាលពីក្បាលព្រលប់ ពេលផ្សំដំណេកម្សិលមិញដែលគេបញ្ចុកចេកមក ប៉ះចំច្រមុះចៅឯង ហើយព្រួសចេកដាក់មុខគ្នានោះ យាយសើចអើយសើច យាយទៅដល់ផ្ទះចូលដំណេកហើយ  ក៏នៅតែសើចម្នាក់ឯងទៀត  ឥឡូវនេះនៅឯងលេងលូកដៃស្ទាប ទាល់តែប៉ះអីវ៉ាន់របស់គេវិញ, តែចំណែកគេៗបានប៉ះតែគ្រឿងលើរបស់យើង ឯយើងលេងពារចំគ្រឿងក្រោមសំខាន់របស់គេតែម្ដង, គិតទៅទុកជាបានស៊ីសងរួចគ្នាដែរ...  នែចៅ  ! ហើយរួចពីនេះយ៉ាងម៉េចទៅទៀត ?

-ចាស ! តពីនេះទៅ គេស្ទុះក្រោកក្រេសទៅអង្គុយចុងជើង ដកដង្ហើមឃូរៗ បែបតឹងទ្រូងខ្លាំង, ចំណែកខ្ញុំៗអស់កម្លាំងហើយងងុយដេកផង ខ្ញុំក៏ដេកលក់ទៅ, ភ្ញាក់ព្រលឹមឡើងស្រាប់តែបាត់គេតែម្ដង មិនដឹងជាគេទៅពីថ្មើរម៉ាន ហើយទៅឯណានោះ ខ្ញុំឥតបានដឹងសោះ, រឿងរ៉ាវពីយប់មិញ មានតែប៉ុណ្ណេះ សូមយាយជ្រាប ។

-អូ ! បើដូច្នោះ យប់មិញនេះគ្មានបានសម្រេចការអីម្យ៉ាងៗ ជាធំដុំសោះទេ, រូបរួមសេចក្ដីទៅឃើញថា គ្រាន់តែខាងគេឯណោះបានប៉ះច្រមុះយើង ហើយខាងយើងឯណេះបានស្ទាបប៉ះចំអីវ៉ាន់គេតែប៉ុណ្ណោះឯង, ដូច្នេះ រឿងនេះគឺនៅបរិសុទ្ធស្អាតទាំងអស់គ្នា, ណ្ហើយ ! យាយបានដឹងរឿងរ៉ាវតែប៉ុណ្ណឹងបានហើយ យាយសុំអរគុណចៅ ! ។ និយាយដូច្នេះហើយ យាយច័ន្ទក៏ចេញពីក្នុងបន្ទប់មកក្រៅ បានទៅជួបជុំខ្សឹបខ្សៀវរៀបរាប់ប្រាប់ឪពុកម្ដាយ និងម្ដាយក្មេកនាងសាមីខ្លួនតាមដំណើរហូរហែ ដូចបានសាស័ព្ទខាងដើមមកហើយនេះឯង ។  អ្នកទាំងអស់ទៅជានាំគ្នាសើចក្អាកក្អាយពេញទាំងផ្ទះ ។ ក្នុងពេលកំពុងជួបជុំសន្ទនាគ្នានោះ ស្រាប់តែលេចឪពុកខ្មូរឡើងភ្លែតទៅដល់លើផ្ទះ ។ ឪពុកខាងស្រីស្រែកភ្លាមដោយសេចក្ដីត្រេកអរ "អូ ! ន៍ ! អ្នកដន្លងអញ្ជើញមកដល់ហើយតើ, អញ្ជើញអង្គុយ ! ខ្ញុំកំពុងគិតប្រើអ្នកណាម្នាក់ឲ្យទៅជម្រាបសួរអ្នកឯណោះ កុំអីជ្រួសគ្នា, ឥឡូវបានអ្នកអញ្ជើញមកស្រួលហើយ   ម៉េចទៅមានឃើញវាទៅឯផ្ទះឯណោះដែរឬទេ ? ។ ឪពុកខ្មូរដាក់គូថអង្គុយ មិនតបភ្លាមទេ ព្រោះគាត់កំពុងហត់ខ្លាំង, មួយស្របក់ទើបឆ្លើយ "បាទ, ឃើញ ! ប្រហែលម៉ោង ៥ ជិតភ្លឺវាទៅដល់, រឿងនេះខ្ញុំក្ដៅក្រហាយណាស់អ្នកអើយ, នឹកឡើងវាខ្មាសអ្នកដន្លងហើយនិងញាតិមិត្តទាំងអស់ ហួសពីខ្មាសទៅទៀតហើយក្នុងគ្រានេះ, តែមិនដឹងធ្វើដូចម្តេច បើរឿងនេះវាហួសជ្រុលអស់ទៅហើយ" ។ បន្ទាប់មក បុរសក៏រៀបរាប់អំពីពាក្យឆ្លើយឆ្លងរបស់ខ្លួន និងកូនហូរហែតាមដំណើរសព្វគ្រប់ រហូតដល់គាត់ដេញសំពងវាៗ   លោតធ្លាក់ពីលើផ្ទះរត់បាត់ទៅទាំងព្រឹកនោះឯង ។ អ្នកទាំងអស់គ្នាបានស្ដាប់ហើយ ក៏ទៅជានាំគ្នាសើចសប្បាយទៅវិញ បើបានផ្គូរផ្គងធៀបមើលរឿងខាងណោះ និងខាងនេះទៅឃើញថា វាត្រូវដំណើរទំនងស៊ីគ្នាឥតល្អៀងសោះ ។ ទីបំផុត ដន្លងខាងប្រុសផ្ដើមនិយាយ  "ខ្ញុំសុំជម្រាបស្នើដល់អ្នកដន្លង, តាមតែអ្នកអត់ទោសផងចុះ ឥឡូវរឿងកូនយើងទាំងពីរនេះ ឃើញថាវាមិនបានជាប់គ្នាជាប្តីប្រពន្ធទេ ព្រោះហេតុមកពីកូនប្រុសខ្ញុំវាអៀនខ្មាសឆោតល្ងង់ណាស់ ដូចអ្នកបានដឹងរឿងហូរហែរួចមកហើយ, កាលពីមុនខ្ញុំមិនស្មានថាវាជាមនុស្សចោលម្សៀតដល់ម្លឹងសោះ, ចំណែកខាងខ្ញុំ ការបង់ខាតរណ្ដាប់បណ្ដាជំនូនជូនដាក់ទាំងប៉ុន្មានក្នុងមង្គលការនេះ គឺវាជ្រុលហួសអស់ទៅហើយ, ឯខាងអ្នកឯណោះក៏មានបង់ខាតខ្លះដែរ គិតទៅទុកជាបង់អភ័ព្វទាំងអស់គ្នាទៅចុះ, រីឯកូនស្រីអ្នកក៏ឃើញថា នៅបរិសុទ្ធស្អាតដូចជានៅក្រមុំដដែលទេ, ឥឡូវយើងនឹងគិតលៃលកយ៉ាងណាក៏គ្មានផ្លូវកែខៃដែរ ព្រោះអាចោលម្សៀតកូនប្រុសខ្ញុំនោះវាបានដាក់ខសន្យា ដូចខ្ញុំបាទជម្រាបអ្នកអម្បាញ់មិញនេះរួចហើយ ថាទាល់តែកុំដេកប្រជ្រៀតគ្នា ទើបវាព្រមត្រឡប់មកជួបជុំគ្នាវិញ, សូមអ្នកជួយស្ដាប់ ហើយពិចារណាមើលចុះ ពាក្យនេះគឺវានិយាយបំផុតជើងយើងតែម្ដង, ពេលនេះ ខ្ញុំសូមជូនពាក្យសំដីព្រមទាំងសូមជូនកូនស្រីដល់អ្នកវិញចុះ បើមានគេមកគិតគូរស្ដីដណ្ដឹងទៅថ្ងៃក្រោយ សូមអ្នកលៃលកយ៉ាងណា ក៏ស្រេចតាមអធ្យាស្រ័យអ្នកចុះ  កុំឲ្យទាក់ទាមមកខាងខ្ញុំទៀត, តែចំណែកការរាប់អានគ្នា យើងត្រូវតែមានក្ដីស្មោះសរទៅវិញទៅមក ទាក់ ទងជាញាតិមិត្តតរៀងទៅ សូមអ្នកកុំអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តអី.... ពាក្យដែលខ្ញុំជម្រាបស្នើមកប៉ុណ្ណេះ តើអ្នកយល់ដូចម្តេច ? 

-ឪពុកកូនស្រីតប "បាទ, ចំណែកប៉ែកខាងខ្ញុំឯណេះ ឥតមានយោបល់យល់ទាស់អ្វីទេអ្នក បើបានជួបជុំគ្នាវិញក៏អរ តែឥឡូវបើមិនបានជួបជុំគ្នាទេ ក៏មិនជាការអ្វីប៉ុន្មានដែរ, ឯសេចក្ដីស្នើរបស់អ្នកនេះល្មមគួរសមហើយ ដូច្នេះយើងត្រូវតែបញ្ចប់រឿងហ្នឹងត្រឹមនេះទៅចុះកុំឲ្យវាវែងឆ្ងាយតទៅទៀត ធ្វើម្តេចបើកូនប្រុសអ្នកគេមិនចេះដេកប្រជ្រៀត ។ 

គ្រានោះ, ឪពុកម្ដាយនាយខ្មូរ ក៏បានជម្រាបលាដន្លងវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញដោយសេចក្ដីក្រៀមក្រំ ។ ក្នុងរយៈពេលកំពុងធ្វើដំណើរទៅនោះ ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ចេះតែពិគ្រោះគ្នារអ៊ូតាមផ្លូវអំពីរឿងនេះ ។ ដល់ទីបំផុត, ប្តីនិយាយថា អាខ្មូរវាបន្ទោសថាយើងធ្វើឲ្យវាខ្មាសគេ, ចំណែកយើងៗក៏ថាវាធ្វើឲ្យយើងខ្មាសគេដែរ ចូរឯងគិតមើលចុះរឿងហ្នឹង, តែបើតាមអញដេញដោលរកឫសគល់ឲ្យជ្រៅឆ្ងាយទៅទៀត ឃើញថា ទាស់ខុសមកពីយើងច្រើនដែរ ព្រោះរឿងប្រពន្ធនេះយើងចេះតែបង្ខំវា ហើយ កំហុសធំម្យ៉ាងទៀតគឺតាំងពីវានៅតូចនៅឡើយនោះ យើងមិនបានពត់បង្ហាត់ទម្លាប់បណ្ដើរៗឲ្យវាចេះពុះពារ ឲ្យវាចេះក្លាហាន ឲ្យវាចេះប្រាស័យទាក់ទង ឲ្យវាចេះចូលជំនុំចំណោមនឹងគេសោះ យើងបានជំរុញវាឲ្យធ្វើតែត្រឹមកិច្ចការកាប់គាស់ដីធ្វើស្រែចម្ការតែប៉ុណ្ណោះ ម្ល៉ោះហើយវាទៅជាមនុស្សស្ពឹកទុយមុយមុខខ្មូរខូចអស់ដល់វាមក ជួបប្រទះផ្ទាល់ខ្លួនលើពេលជំនុំចំណោមធំៗ ដូចជាមង្គលការខ្លួនវានេះ ក៏ស្រាប់តែអន្តរធានទាំងវាទាំងឯងតែម្ដងទៅ, ណ្ហើយយើងជាន់នេះដាក់ធុរៈចិត្តថា ទុកដូចជាចាក់អាប៉ោងខុសមួយចានទៅចុះ !

                                                                                                          លោក ញូង-សឿងនៅពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យរៀបរៀង

* * *

 

Flag Counter